Η συμφωνία ΗΠΑ - Ιράν για το άνοιγμα του Ορμούζ, αν και ακόμη εύθραυστη, μειώνει τον άμεσο κίνδυνο αποκλεισμού, χωρίς να εξαφανίζει την αβεβαιότητα για τη ναυλαγορά των VLCCs.
Για τους πλοιοκτήτες και τους μεγάλους ναυλωτές αργού, η αγορά εισέρχεται σε μια μεταβατική φάση, όπου δύο βασικά σενάρια βρίσκονται στο τραπέζι. Σύμφωνα με ανάλυση της Braemar, μπορούμε να μιλάμε είτε για μια γρήγορη, αλλά όχι πλήρη, αποκατάσταση των ροών από τον Περσικό Κόλπο είτε για μια πιο παρατεταμένη περίοδο αβεβαιότητας, με μόνιμο risk premium στις φορτώσεις της περιοχής.
Όπως επισημαίνεται, το πρώτο ερώτημα που προκύπτει είναι αν οι ροές αργού μέσω Ορμούζ μπορούν να επιστρέψουν στα επίπεδα των περίπου 16 εκατ. βαρελιών ημερησίως, δηλαδή στην κατάσταση πριν από τον αποκλεισμό. Η απάντηση φαίνεται να είναι αρνητική, καθώς -όπως τονίζεται- ακόμη και με ανοιχτά τα Στενά, μέρος των ροών έχει ήδη μετατοπιστεί ή θα μετατοπιστεί σε εναλλακτικές οδούς. Το υψηλότερο κόστος μεταφοράς, τα ασφάλιστρα, ενδεχόμενα τέλη διέλευσης και η γενικότερη αβεβαιότητα ενισχύουν την οικονομική λογική της διοχέτευσης σαουδαραβικού αργού μέσω του αγωγού East/West προς το Yanbu στην Ερυθρά Θάλασσα. Παράλληλα, η προγραμματισμένη ενίσχυση της δυνατότητας του αγωγού των ΗΑΕ προς τη Fujairah εντάσσεται στη στρατηγική «μηδενικής εξάρτησης από το Ορμούζ».
Έτσι, η διαφορά ανάμεσα σε ένα πλήρως κλειστό και ένα πλήρως ανοιχτό Ορμούζ δεν αποτιμάται πλέον στα 16 εκατ. βαρέλια ημερησίως, αλλά χαμηλότερα. Εκτιμάται ότι περίπου 4 εκατ. βαρέλια ημερησίως προπολεμικών ροών έχουν χαθεί, πιθανότατα μόνιμα, για τη θαλάσσια διαδρομή μέσω των Στενών. Επιπλέον, σύμφωνα με τους αναλυτές, ήδη από τις αρχές Ιουνίου έως και 4 εκατ. βαρέλια ημερησίως αργού φέρεται να έβρισκαν διέξοδο από τον Περσικό Κόλπο με εναλλακτικούς τρόπους. Αυτό σημαίνει ότι το καθαρό πρόσθετο όφελος από ένα πλήρες άνοιγμα θα μπορούσε να είναι περίπου 8 εκατ. βαρέλια ημερησίως σε αργό, μαζί με επιπλέον ροές διυλισμένων προϊόντων και fuel oil.
Φορτώσεις
Στο αισιόδοξο σενάριο, όπου οι ροές επανέρχονται γρήγορα μέσα στους επόμενους μήνες, η ζήτηση για VLCCs θα μπορούσε να ενισχυθεί θεαματικά. Αναλυτές εκτιμούν ότι, έως το τέλος του πρώτου τριμήνου του 2027, ένα πλήρως λειτουργικό Ορμούζ θα μπορούσε να προσθέσει 160 έως 200 επιπλέον μηνιαίες φορτώσεις VLCCs παγκοσμίως. Σε ένα σενάριο ταχείας επαναφοράς, αυτό θα μπορούσε να συμβεί ακόμη και έως το τέλος του τρίτου τριμήνου του 2026, δημιουργώντας ζήτηση για 250 έως 320 επιπλέον VLCCs, δηλαδή αύξηση 27% έως 35% στη ζήτηση για μεγάλα δεξαμενόπλοια.
Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι τόσο απλή. Ένα μέρος του στόλου VLCC που παρέμενε αδρανές ή σε αναμονή γύρω από τον Περσικό Κόλπο θα επανέλθει στην αγορά, απορροφώντας μέρος της ανόδου. Περίπου 54 VLCCs βρίσκονται ήδη κοντά ή έξω από την περιοχή, αρκετά εκ των οποίων χωρίς απασχόληση για μεγάλο διάστημα. Παράλληλα, πλοία που είχαν εγκλωβιστεί εντός του Κόλπου αναμένεται να επιστρέψουν σταδιακά στη spot αγορά, αυξάνοντας τη διαθέσιμη προσφορά χωρητικότητας.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και το ερώτημα ποιος θα μεταφέρει το ιρανικό αργό, εφόσον υπάρξει ουσιαστική άρση κυρώσεων. Το Ιράν θα μπορούσε θεωρητικά να επιστρέψει κοντά στα 2 εκατ. βαρέλια ημερησίως εξαγωγών ή περίπου 30 φορτώσεις VLCC τον μήνα. Ωστόσο, 15 VLCCs και πέντε suezmaxes της NITC είναι άνω των 20 ετών, γεγονός που περιορίζει τη δυνατότητα απευθείας απασχόλησής τους σε κανονικές εμπορικές ροές. Ένα μέρος των φορτίων μπορεί να συνεχίσει να κινείται μέσω STS πρακτικών (μεταφορτώσεις από πλοίο σε πλοίο), αλλά η μετάβαση σε ένα πλήρως αποδεκτό ιρανικό εμπόριο θα απαιτήσει πιθανότατα νεότερα πλοία που δεν υπόκεινται σε κυρώσεις.
Το δεύτερο σενάριο είναι πιο συγκρατημένο. Ακόμη και αν το Ορμούζ παραμείνει ανοιχτό, η αγορά μπορεί να περάσει σε φάση «risk off». Η αφθονία αργού στην αγορά θα μειώσει την επείγουσα ανάγκη των ναυλωτών να εξασφαλίσουν πλοία με κάθε κόστος. Ήταν ακριβώς αυτό το premium που εκτόξευσε τους ναύλους κατά την περίοδο της κρίσης περισσότερο από την πραγματική έλλειψη πλοίων.
Σε αυτή την περίπτωση, οι ναύλοι VLCCs μπορεί να υποχωρήσουν από τα ακραία επίπεδα, αλλά δύσκολα θα επιστρέψουν πλήρως σε χαμηλές αποτιμήσεις. Η απειλή νέας αναταραχής, η πιθανότητα τελών διέλευσης, τα υψηλότερα ασφάλιστρα και η επιφυλακτικότητα των πλοιοκτητών θα κρατήσουν premium στις διαδρομές φόρτωσης από τον Περσικό Κόλπο. Το πιθανότερο είναι μια αγορά λιγότερο εκρηκτική, αλλά ακόμη ισχυρή, με τους ναύλους να σταθεροποιούνται κοντά στα προ κρίσης επίπεδα και με το Ορμούζ να παραμένει ο βασικός παράγοντας αβεβαιότητας για τη ναυλαγορά των μεγάλων δεξαμενόπλοιων.
(από την εφημερίδα «ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ»)