Βάσει των διαθέσιμων δεδομένων, κατά την περίοδο 2017-2021, οι συνολικές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου από την κινεζική γεωργία κυμάνθηκαν σε ιδιαιτέρως σταθερά επίπεδα, μεταξύ 912 και 931 εκατομμυρίων τόνων ισοδύναμου διοξειδίου του άνθρακα (CO₂). Σε μακροπρόθεσμη βάση, από το 1994 έως το 2021, η ένταση των εκπομπών ανά 10.000 γιουάν ακαθάριστης αξίας της αγροτικής παραγωγής σημείωσε εντυπωσιακή κάμψη, υποχωρώντας από τους 6,39 τόνους στον 1,12 τόνο. Ως εκ τούτου, το 2021, τόσο το μερίδιο των γεωργικών εκπομπών άνθρακα όσο και η ένταση των εκπομπών ανά μονάδα αγροτικού ΑΕΠ διαμορφώθηκαν σε επίπεδα χαμηλότερα από τους αντίστοιχους δείκτες των κυριότερων ανεπτυγμένων οικονομιών. Ειδικότερα, η ένταση των εκπομπών στον τομέα της φυτικής παραγωγής κατέγραψε συρρίκνωση που υπερβαίνει το 80%, ενώ παράλληλα ο κλάδος της κτηνοτροφίας παρουσίασε επίσης αισθητή αποκλιμάκωση.
Σύμφωνα με αναλυτές του κλάδου, οι βιώσιμες επενδύσεις, οι εφαρμογές γεωργίας ακριβείας και τα καλλιεργητικά μοντέλα μεγάλης κλίμακας συνέβαλαν στη μείωση των εκπομπών στη φυτική παραγωγή. Αντίστοιχα, η αναβάθμιση της κλίμακας εκτροφής, η τεχνολογική καινοτομία και η κυκλική αξιοποίηση των κτηνοτροφικών αποβλήτων ώθησαν προς τα κάτω τις εκπομπές του κτηνοτροφικού τομέα. Υπό την προϋπόθεση της διασφάλισης της επισιτιστικής ασφάλειας, η Κίνα προωθεί σταθερά τη μείωση των εκπομπών και τη δέσμευση του άνθρακα στη γεωργία, οικοδομώντας ένα τεχνολογικό σύστημα κλιματικά ανθεκτικής γεωργίας και έναν μηχανισμό υπολογισμού του αποτυπώματος άνθρακα των αγροτικών προϊόντων. Σταδιακά διαμορφώνονται ποικίλα μοντέλα ανάπτυξης χαμηλών εκπομπών, θέτοντας γερά βιώσιμα θεμέλια για την αναζωογόνηση της υπαίθρου και την οικοδόμηση μιας ισχυρής αγροτικής δύναμης.
Ταυτόχρονα, απελευθερώνεται σταδιακά η δυναμική των γεωργικών εκτάσεων ως καταβοθρών άνθρακα. Από το 2005 έως το 2021, η συνολική ικανότητα απορρόφησης και δέσμευσης άνθρακα των κινεζικών γεωργικών εδαφών αρχικά αυξήθηκε και στη συνέχεια σταθεροποιήθηκε, παραμένοντας πλέον σταθερή στα 170 έως 187 εκατομμύρια τόνους ισοδύναμου CO2. Το ποσοστό αντιστάθμισης από τις καταβόθρες άνθρακα των καλλιεργήσιμων εκτάσεων και των λειμώνων έχει αυξηθεί, ενώ αναμένεται περαιτέρω απελευθέρωση αυτής της δυναμικής στο μέλλον.
Αντιμέτωπη με την ολοένα και πιο περίπλοκη παγκόσμια κλιματική κατάσταση, η ανάπτυξη μιας κλιματικά ανθεκτικής γεωργίας αποτελεί αναπόφευκτη επιλογή. Οι εμπειρογνώμονες προτείνουν την ενίσχυση της επιστημονικής έρευνας στον τομέα της γεωργίας χαμηλών εκπομπών άνθρακα, την εμβάθυνση της αξιολόγησης των κλιματικών κινδύνων και την οικοδόμηση συστημάτων έξυπνης τεχνολογίας για την πρόληψη καταστροφών. Παράλληλα, προκρίνεται η δημιουργία χαρακτηριστικών μοντέλων ανάπτυξης, προσαρμοσμένων στις τοπικές συνθήκες, προκειμένου να διαμορφωθεί ένας ενάρετος κύκλος αμοιβαίας ενίσχυσης μεταξύ της μείωσης των εκπομπών και της αύξησης του εισοδήματος των αγροτών.
Η διαχείριση του αποτυπώματος άνθρακα αποτελεί βασικό εργαλείο για τη μετάβαση της γεωργίας σε ένα μοντέλο χαμηλών εκπομπών. Η έκθεση υπολόγισε το αποτύπωμα άνθρακα διαφόρων αγροτικών και κτηνοτροφικών προϊόντων, διαπιστώνοντας ότι το αποτύπωμα ανά μονάδα παραγωγής βασικών αγροτικών προϊόντων, όπως το σιτάρι, το καλαμπόκι και τα φιστίκια, βρίσκεται σε σχετικά χαμηλά επίπεδα. Ειδικότερα, το αποτύπωμα άνθρακα των φιστικιών είναι μάλιστα χαμηλότερο από τον παγκόσμιο μέσο όρο.
Γενικά, η ανάπτυξη με χαμηλές εκπομπές άνθρακα στη γεωργία και την ύπαιθρο της Κίνας ακολουθεί θετική πορεία. Εν όψει του «15ου Πενταετούς Σχεδίου», προτείνεται η αύξηση των επενδύσεων στην επιστημονική έρευνα, με έμφαση στην τεχνολογική ενδυνάμωση, τη διαχείριση ακριβείας, την καινοτομία των μηχανισμών και την προώθηση νέων μοντέλων, με στόχο την οικοδόμηση ενός συστήματος χαμηλών εκπομπών άνθρακα για τη γεωργία και την ύπαιθρο με κινεζικά χαρακτηριστικά. Σεν Χουέι
Νέες προοπτικές από τα φύκια στην οικονομία του μπλε άνθρακα
Τα φύκια (kelp), που αποτελούν δημοφιλές τρόφιμο σε πολλές περιοχές της Κίνας, διαδραματίζουν παράλληλα σημαντικό ρόλο στην απορρόφηση διοξειδίου του άνθρακα (CO₂) από τη θάλασσα. Αξιοποιώντας αυτή την ιδιότητά τους, η Κίνα έθεσε σε εφαρμογή το πρώτο ασφαλιστικό πρόγραμμα που συνδέεται με την ικανότητα δέσμευσης άνθρακα των καλλιεργειών φυκιών. Το πρόγραμμα εφαρμόζεται στην κομητεία Λιαντζιάνγκ της επαρχίας Φουτζιάν, στη νοτιοανατολική Κίνα, και αποσκοπεί στη στήριξη των εθνικών στόχων για ανθρακική ουδετερότητα, την ανάπτυξη της θαλάσσιας οικονομίας και την ενίσχυση του εισοδήματος των τοπικών αλιέων.
Το ασφαλιστικό προϊόν αναπτύχθηκε από κοινού από τον Σύνδεσμο Αλληλασφάλισης Αλιείας της επαρχίας Φουτζιάν και την ασφαλιστική εταιρεία PICC Property and Casualty. Εφαρμόζεται στη θαλάσσια περιοχή της κωμόπολης Σιαοτσένγκ, στην κομητεία Λιαντζιάνγκ, και παρέχει ασφαλιστική κάλυψη ύψους 202.400 γουάν για τη δέσμευση άνθρακα που αντιστοιχεί σε περίπου 150 εκτάρια καλλιεργειών φυκιών. Πρόκειται για την πρώτη πρωτοβουλία αυτής της κατηγορίας στην επαρχία Φουτζιάν, καλύπτοντας ένα κενό στην ασφάλιση των θαλάσσιων ανθρακικών αποθεμάτων. Το πρόγραμμα βασίζεται στο πρώτο τοπικό πρότυπο της Φουτζιάν για τη μέτρηση της δέσμευσης άνθρακα από καλλιέργειες φυκιών και αξιοποιεί υδρολογικά δεδομένα για τον υπολογισμό των αποζημιώσεων. Ειδικότερα, προβλέπει αποζημίωση, όταν η άνοδος της θερμοκρασίας των υδάτων μειώνει την ικανότητα των φυκιών να απορροφούν CO₂. Με αυτόν τον τρόπο, επιχειρείται η προστασία της οικονομικής αξίας των θαλάσσιων ανθρακικών αποθεμάτων και η ενίσχυση του ρόλου των θαλάσσιων οικοσυστημάτων στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.
Ο τρόπος με τον οποίο τα φύκια συμβάλλουν στη δέσμευση CO₂ είναι σχετικά απλός. Κατά την ανάπτυξή τους απορροφούν CO₂ μέσω της φωτοσύνθεσης και αποθηκεύουν τον άνθρακα στη βιομάζα τους, λειτουργώντας ως αποτελεσματικές φυσικές δεξαμενές άνθρακα. Μέχρι πρόσφατα, οι καλλιεργητές επικεντρώνονταν κυρίως στην παραγωγή και την εμπορική αξιοποίηση των φυκιών. Τα τελευταία χρόνια, όμως, αναγνωρίζεται ολοένα και περισσότερο η αξία του λεγόμενου «μπλε άνθρακα», γεγονός που επιτρέπει την αποτίμηση και την προστασία της οικολογικής συμβολής των καλλιεργειών φυκιών. Το 2025, η συνολική αλιευτική παραγωγή της περιοχής έφθασε το 1.398.300 τόνους, ενώ οι 973.600 τόνοι προήλθαν από υδατοκαλλιέργειες. Η ισχυρή παρουσία του τομέα δημιουργεί αυξημένη ανάγκη για εργαλεία πράσινης χρηματοδότησης, αποτελεσματικότερη διαχείριση κινδύνων και αναβάθμιση της παραγωγικής αλυσίδας, με στόχο τη βιώσιμη ανάπτυξη της θαλάσσιας.
Η καλλιέργεια φυκιών επηρεάζεται έντονα από τις καιρικές συνθήκες και τις μεταβολές της θερμοκρασίας των υδάτων. Τόσο το υπερβολικό ψύχος όσο και η υπερβολική ζέστη μπορούν να προκαλέσουν σήψη των νεαρών φυτών και σημαντική μείωση των αποδόσεων. Για να περιορίσουν τους κινδύνους, τοπικές επιχειρήσεις επεξεργασίας τροφίμων έχουν αναπτύξει ένα μοντέλο συνεργασίας μεταξύ εταιρειών, παραγωγικών μονάδων και καλλιεργητών. Στο πλαίσιο αυτό, συνάπτουν συμφωνίες αγοράς της παραγωγής σε προκαθορισμένες τιμές. Ωστόσο, όταν οι αποδόσεις μειώνονται λόγω δυσμενών συνθηκών, οι συνέπειες δεν περιορίζονται στο εισόδημα των καλλιεργητών, αλλά επηρεάζουν και τις επιχειρήσεις που βασίζονται στην πρώτη ύλη, δυσχεραίνοντας την τήρηση των δεσμεύσεών τους στην εφοδιαστική αλυσίδα. Η νέα ασφαλιστική κάλυψη έρχεται να αντιμετωπίσει τέτοιον κίνδυνο, προσφέροντας οικονομική προστασία απέναντι στις απώλειες που προκαλούν ακραίες περιβαλλοντικές συνθήκες. Με τον τρόπο αυτόν, οι καλλιεργητές αποκτούν μεγαλύτερη ασφάλεια για να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους, ενώ οι επιχειρήσεις μπορούν να διασφαλίσουν τη σταθερότητα των προμηθειών και την ομαλή τροφοδοσία της αγοράς.
Το βασικό πλεονέκτημα του νέου ασφαλιστικού προϊόντος είναι η απλοποιημένη διαδικασία αποζημίωσης. Οι αποζημιώσεις υπολογίζονται με βάση αντικειμενικά δεδομένα, όπως η θερμοκρασία των υδάτων στη θαλάσσια περιοχή που καλύπτεται από το ασφαλιστήριο, χωρίς να απαιτείται χρονοβόρο επιτόπιος έλεγχος. Όταν οι σχετικοί δείκτες υπερβούν τα προκαθορισμένα όρια, η διαδικασία αποζημίωσης ενεργοποιείται αυτόματα. Το πρώτο συμβόλαιο εκδόθηκε τον Δεκέμβριο του 2025 και η πρώτη αποζημίωση καταβλήθηκε τον Μάρτιο του 2026, επιβεβαιώνοντας στην πράξη την αποτελεσματικότητα του συστήματος.
Παράλληλα, η επαρχία Φουτζιάν διευρύνει σταδιακά τα ασφαλιστικά προϊόντα που συνδέονται με τα αποθέματα άνθρακα. Η κάλυψη επεκτείνεται από τα δασικά οικοσυστήματα στις παράκτιες και θαλάσσιες περιοχές, ενώ το ενδιαφέρον μετατοπίζεται από την προστασία υλικών περιουσιακών στοιχείων στη διασφάλιση της οικολογικής αξίας. Αν και η ασφάλιση ανθρακικής δέσμευσης από καλλιέργειες φυκιών βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, η επιτυχής εφαρμογή των πρώτων συμβολαίων δείχνει τις προοπτικές του μοντέλου. Εφόσον η οικολογική αξία μπορεί να αποτιμηθεί αξιόπιστα και οι σχετικοί κίνδυνοι να παρακολουθούνται αποτελεσματικά, η ασφάλιση θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο ενίσχυσης των πράσινων βιομηχανιών και της μετάβασης σε μια πιο βιώσιμη οικονομία.
(από την εφημερίδα «ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ» - με τη συνεργασία της κινεζικής "Economic Daily")