Η παγκόσμια επενδυτική κοινότητα ζει μια νέα εποχή τεχνολογικής ευφορίας, με τις αποτιμήσεις εταιρειών να εκτοξεύονται, τις επενδύσεις σε υποδομές να σπάνε κάθε προηγούμενο ρεκόρ και την τεχνητή νοημοσύνη (ΑΙ) να παρουσιάζεται ως η μεγαλύτερη επανάσταση των τελευταίων δεκαετιών.
Θεωρείται δε τόσο μεγάλη επανάσταση που αναμένεται ότι θα αλλάξει το παραγωγικό μοντέλο της παγκόσμιας οικονομίας. Ωστόσο, πίσω από τον ενθουσιασμό και τα ιστορικά υψηλά των αγορών, αρχίζουν να ακούγονται όλο και πιο δυνατά προειδοποιητικές φωνές. Μία από αυτές ανήκει στον γνωστό ιδρυτή αντισταθμιστικού ταμείου, Ρέι Ντάλιο, έναν από τους πιο επιδραστικούς επενδυτές παγκοσμίως, ο οποίος θεωρεί ότι η αγορά της AI εμφανίζει ήδη χαρακτηριστικά μιας κλασικής χρηματοοικονομικής φούσκας.
Υπερβολές
Ο ιδρυτής της Bridgewater Associates υποστηρίζει ότι κάθε μεγάλη τεχνολογική επανάσταση συνοδεύεται από υπερβολές. Όπως συνέβη με το διαδίκτυο τη δεκαετία του 1990, έτσι και σήμερα οι επιχειρήσεις και οι επενδυτές δαπανούν τεράστια κεφάλαια προκειμένου να εξασφαλίσουν θέση στη νέα αγορά, συχνά χωρίς σαφή εικόνα για το πότε και εάν αυτές οι επενδύσεις θα μετατραπούν σε πραγματική κερδοφορία.
Παρά τις ανησυχίες αυτές, η ζήτηση για υπολογιστική ισχύ συνεχίζει να αυξάνεται με εκρηκτικούς ρυθμούς. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η TSMC της Ταϊβάν, ο μεγαλύτερος κατασκευαστής προηγμένων ημιαγωγών στον κόσμο που προμηθεύει κολοσσούς όπως Nvidia και AMD. Η εταιρεία δηλώνει ότι αδυνατεί να καλύψει τη ζήτηση για τα εξειδικευμένα τσιπ που απαιτούνται για την ανάπτυξη εφαρμογών AI, ακόμη και με τα νέα εργοστάσια που σχεδιάζει να κατασκευάσει στις ΗΠΑ, κάτι που αναμένεται να συνεχιστεί για αρκετά ακόμη έτη.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνει το μέγεθος της επενδυτικής έκρηξης που βρίσκεται σε εξέλιξη. Οι τεχνολογικοί κολοσσοί και οι πάροχοι υπηρεσιών cloud δαπανούν εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια για κέντρα δεδομένων, υπολογιστική ισχύ και εξειδικευμένους ημιαγωγούς. Οι αγορές ποντάρουν ότι η AI θα αλλάξει ριζικά την παραγωγικότητα και τα επιχειρηματικά μοντέλα σχεδόν σε κάθε κλάδο της οικονομίας.
Το ίδιο κλίμα αισιοδοξίας αποτυπώνεται και στις αποτιμήσεις των εταιρειών. Ενδεικτική είναι η περίπτωση της SpaceX, της οποίας η αποτίμηση στηρίζεται σε εξαιρετικά φιλόδοξες προβλέψεις για τη μονάδα τεχνητής νοημοσύνης xAI. Σύμφωνα με εκτιμήσεις που συνοδεύουν την επενδυτική ιστορία της εταιρείας, τα έσοδα της δραστηριότητας AI αναμένεται να αυξηθούν σχεδόν εκατό φορές μέχρι το τέλος της δεκαετίας, σύμφωνα με την Goldman Sachs, προβλέψεις που φανερώνουν πόσο μεγάλες είναι πλέον οι προσδοκίες των επενδυτών για το μέλλον της τεχνολογίας.
Κοινωνικές επιπτώσεις
Την ίδια στιγμή, όμως, η επανάσταση της AI αρχίζει να επιφέρει και σημαντικές κοινωνικές επιπτώσεις. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι απολύσεις αυξήθηκαν τον Μάιο για τρίτο συνεχόμενο μήνα, με την AI να αναφέρεται ως βασικός παράγοντας αναδιάρθρωσης των επιχειρήσεων. Εταιρείες τεχνολογίας, χρηματοοικονομικών υπηρεσιών και μεταφορών προχωρούν σε περικοπές προσωπικού, καθώς επανασχεδιάζουν τη λειτουργία τους γύρω από τον αυτοματισμό και τα νέα εργαλεία παραγωγικότητας.
Οι εργοδότες στις ΗΠΑ ανακοίνωσαν 97.006 απολύσεις τον προηγούμενο μήνα, τις περισσότερες από τον Ιανουάριο, έναντι 83.387 τον Απρίλιο, σύμφωνα με την αμερικανική εταιρεία συμβουλευτικών υπηρεσιών ανθρώπινου δυναμικού Challenger, Gray & Christmas. Πρόκειται για τον μεγαλύτερο αριθμό απολύσεων που έχει καταγραφεί σε μήνα Μάιο από το 2020. Ο κλάδος της τεχνολογίας ανακοίνωσε 38.242 απολύσεις μέσα στον Μάιο, καταγράφοντας το υψηλότερο μηνιαίο σύνολο από τον Αύγουστο του 2024.
Παράλληλα, μεγαλώνει η συζήτηση για το περιβαλλοντικό κόστος της νέας ψηφιακής εποχής. Σύμφωνα με έκθεση του Ινστιτούτου Υδάτων, Περιβάλλοντος και Υγείας του Πανεπιστημίου των Ηνωμένων Εθνών (UNU-INWEH), η κατανάλωση ενέργειας και νερού από τα κέντρα δεδομένων παγκοσμίως αναμένεται να αυξηθεί δραματικά έως το 2030. Τα κέντρα δεδομένων προβλέπεται να καταναλώνουν έως τότε 945 τεραβατώρες ηλεκτρικής ενέργειας, ποσότητα σχεδόν τριπλάσια από τη συνδυασμένη ετήσια κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας Πακιστάν, Μπαγκλαντές και Νιγηρίας, χωρών που φιλοξενούν συνολικά περισσότερους από 650 εκατομμύρια ανθρώπους. Αντίστοιχα, το υδατικό τους αποτύπωμα θα ισούται με τις βασικές ετήσιες οικιακές ανάγκες νερού όλου του πλήθους 1,3 δισεκατομμυρίου ανθρώπων στην υποσαχάρια Αφρική, ενώ το αποτύπωμα χρήσης γης θα ξεπεράσει τα 14.500 τετραγωνικά χιλιόμετρα, περίπου διπλάσιο από τη μητροπολιτική περιοχή της Τζακάρτα.
Η μεγάλη πρόκληση, σύμφωνα με τον Ρέι Ντάλιο, δεν είναι να αποδειχθεί εάν η ΑΙ αποτελεί μια επαναστατική τεχνολογία. Αυτό θεωρείται ήδη δεδομένο. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν οι σημερινές αποτιμήσεις, οι κολοσσιαίες επενδύσεις και οι προσδοκίες για μελλοντικά κέρδη μπορούν τελικά να δικαιολογηθούν από τα οικονομικά αποτελέσματα. Όπως έχει δείξει η ιστορία των αγορών, η γραμμή που χωρίζει μια τεχνολογική επανάσταση από μια επενδυτική φούσκα είναι συχνά εξαιρετικά λεπτή.
(από την εφημερίδα «ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ»)