Ανάσχεση ρευστότητας λόγω γεωπολιτικών εντάσεων, ενεργειακού κόστους, εύθραυστης ζήτησης και φόβου για ακριβότερο χρήμα

Με λιγότερες ανάσες ρευστότητας αναπτύσσεται το εγχώριο επιχειρείν, καθότι το δυσμενές διεθνές γεωπολιτικό περιβάλλον, η βαθιά ενεργειακή κρίση και η εξασθένηση της κατανάλωσης περιορίζουν και επιβραδύνουν την κυκλοφορία του χρήματος, όταν μάλιστα το επιχειρείν διατηρεί ανοιχτούς λογαριασμούς δεκάδων δισ. προς την εφορία, τον ΕΦΚΑ και τις τράπεζες.

Το συναλλακτικό περιβάλλον φαίνεται επιβαρυμένο, με τις επί πιστώσει πωλήσεις να αποτελούν υψηλού ρίσκου επιλογές, θέτοντας πολλές φορές σε δοκιμασία το «ταμείο» των επιχειρήσεων. Ο κίνδυνος αθέτησης πληρωμών, συνδυαζόμενος με τη διόγκωση των «κόκκινων» χρεών προς το Δημόσιο και τον ΕΦΚΑ, που ξεπερνούν τα 165 δισ. ευρώ, τις υποχρεώσεις προς τις τράπεζες και τις ακάλυπτες επιταγές, εντείνουν την ανησυχία στην αγορά.

Οι συνθήκες αυτές, αποτυπώνονται στο Βαρόμετρο Πρακτικών Β2Β Πληρωμών στην Ελλάδα για το 2026 της Atradius, η οποία διαπιστώνει πως οι καθυστερήσεις πληρωμών στην Ελλάδα εξελίσσονται προς το δυσμενέστερο, λόγω του αρνητικού διεθνούς οικονομικού κλίματος και του κινδύνου το χρήμα να καταστεί ακριβότερο από την επικείμενη αύξηση των επιτοκίων. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τα σχεδόν τα δύο τρίτα των Β2Β πωλήσεων να πραγματοποιούνται επί πιστώσει και περίπου το ένα τρίτο των B2B τιμολογίων να καθίσταται ληξιπρόθεσμο, έναντι ενός τετάρτου στη Δυτική Ευρώπη.

Σύμφωνα με την Atradius, όλο και λιγότερες επιχειρήσεις εισπράττουν εντός ενός μήνα από την τιμολόγηση, περισσότερες αναμένουν έως και δύο μήνες, ενώ μία στις δύο επιχειρήσεις δηλώνει ότι ο κίνδυνος μη πληρωμής από πελάτες περιορίζει τη διαθεσιμότητα μετρητών για τις καθημερινές ανάγκες.

Στα παραπάνω, θα πρέπει να προστεθεί ότι προς το δυσμενέστερο «βαδίζουν» και οι μελλοντικές εκτιμήσεις, αφού το 45% των επιχειρήσεων αναμένει αύξηση των κινδύνων αφερεγγυότητας, τη στιγμή που το 51% των εταιρειών εμφάνισε συρρίκνωση του περιθωρίου ρευστότητας.

Όλα φαίνεται, πάντως, ότι ξεκινούν από την έλλειψη ρευστότητας, καθώς το 66% των καθυστερήσεων πληρωμών αποδίδεται σε προβλήματα ρευστότητας των πελατών.

Επίσης, περισσότερες ελληνικές επιχειρήσεις αναφέρουν διαγραφές έως 1% των B2B τιμολογίων, που αποτελεί μέτρηση υψηλότερη σε σύγκριση με τη Δυτική Ευρώπη, με την πλειονότητα αυτών να μην αναμένουν σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα ουσιαστική μεταβολή στη συμπεριφορά B2B πληρωμών, καθώς οι συνθήκες εμπορίου παραμένουν απαιτητικές. Η άποψη αυτή αντανακλά σε μεγάλο βαθμό και το κλίμα στη Δυτική Ευρώπη.

Όπως αναφέρεται στο Βαρόμετρο, τα υψηλά επιτόκια και η εύθραυστη ζήτηση πιέζουν την ταχύτητα πληρωμών, ενώ σημαντικά περισσότερες επιχειρήσεις στην Ελλάδα, σε σύγκριση με τη Δυτική Ευρώπη, αναμένουν αύξηση του κινδύνου αφερεγγυότητας πελατών τους στους επόμενους μήνες. Η διαφορά αυτή υποδηλώνει ένα πιο αδύναμο περιβάλλον πληρωμών στην Ελλάδα, με εντονότερες πιέσεις ρευστότητας για τις επιχειρήσεις.

Σύμφωνα με τον κ. Γεράσιμο Τζέη, Managing Director της Atradius Greece, Cyprus, Malta & Romania, «η Ελλάδα παραμένει ιδιαίτερα εκτεθειμένη σε οποιαδήποτε επιβράδυνση του παγκόσμιου εμπορίου και στις γεωπολιτικές αναταράξεις. Αν και αυτοί οι κίνδυνοι απασχολούν και τη Δυτική Ευρώπη, η ανησυχία είναι εντονότερη στην Ελλάδα, λόγω της περιορισμένης ρευστότητας και της μεγαλύτερης ευαισθησίας σε μεταβολές της οικονομικής δραστηριότητας. Οι διαρθρωτικές αδυναμίες της εγχώριας αγοράς, σε συνδυασμό με τον κίνδυνο παρατεταμένων διαταραχών στο διεθνές εμπόριο και τη μεγάλη εξάρτηση της Ελλάδας από εισαγωγές αργού πετρελαίου, αναμένεται να καταστήσουν το περιβάλλον B2B πληρωμών στη χώρα πιο εύθραυστο και λιγότερο προβλέψιμο όσο εξελίσσεται το έτος».

Τα χρονικά όρια των B2B πληρωμών

Παρότι, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιχείρησε να μειώσει τους χρόνους αποπληρωμής των B2B υποχρεώσεων έχοντας ως στόχο τη βελτίωση του επιπέδου ρευστότητας κυρίως των μικρών επιχειρήσεων, οι αντιδράσεις των μεγάλων επιχειρήσεων της Ε.Ε. και ορισμένων κρατών-μελών οδήγησαν σε «πάγωμα» την αναθεώρηση της οδηγίας 2011/7/ΕΕ

Σήμερα η ισχύουσα οδηγία προβλέπει προθεσμία πληρωμής 30 ημερών για συναλλαγές μεταξύ επιχειρήσεων (B2B). Ωστόσο, αυτή η προθεσμία μπορεί να παραταθεί σε 60 ή περισσότερες ημέρες «εφόσον η παράταση αυτή δεν είναι κατάφωρα καταχρηστική για τον πιστωτή». Στην πράξη, η απουσία πραγματικής μέγιστης προθεσμίας πληρωμής και η ασάφεια του όρου «κατάφωρα καταχρηστική» που χρησιμοποιείται στην οδηγία έχουν οδηγήσει σε μια κατάσταση στην οποία επιβάλλονται συχνά προθεσμίες πληρωμής 120 ημερών και μεγαλύτερες στους μικρότερους πιστωτές.

Η πρόταση κανονισμού που κατατέθηκε το 2023 προς αντικατάσταση της οδηγίας 2011/7/ΕΕ εισήγαγε μία ενιαία μέγιστη προθεσμία πληρωμής 30 ημερών για όλες τις εμπορικές συναλλαγές, συμπεριλαμβανομένων των συναλλαγών μεταξύ επιχειρήσεων (B2B) και των συναλλαγών μεταξύ δημόσιων αρχών και επιχειρήσεων. Η προθεσμία αυτή θα ήταν η ίδια σε ολόκληρη την Ε.Ε.

Η συμβατική ελευθερία διατηρούνταν δεδομένου ότι τα μέρη μπορούν να διαπραγματεύονται οποιαδήποτε προθεσμία πληρωμής εφόσον δεν υπερβαίνει τις 30 ημέρες. Η πρόταση δεν επηρεάζει τις συντομότερες προθεσμίες πληρωμής που προβλέπονται στην εθνική νομοθεσία, ώστε να διασφαλίζεται η ασφάλεια δικαίου. Ωστόσο, επέτρεπε την παρέκκλιση από την ισχύουσα οδηγία για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές στον αγροδιατροφικό τομέα όσον αφορά την προμήθεια μη αλλοιώσιμων προϊόντων.

Σήμερα η προθεσμία πληρωμής για τα εν λόγω προϊόντα ορίζεται σε 60 ημέρες κατ' ανώτατο όριο. Η πρόταση μείωνε το όριο αυτό στις 30 ημέρες. Η πρόταση καταργούσε επίσης την ισχύουσα παράταση των προθεσμιών πληρωμής σε 60 ημέρες για τους δημόσιους φορείς που παρέχουν υγειονομική περίθαλψη και για τις δημόσιες αρχές που ασκούν οικονομικές δραστηριότητες βιομηχανικού ή εμπορικού χαρακτήρα ως δημόσια επιχείρηση. Σε αντίθεση με την ισχύουσα οδηγία για τις καθυστερήσεις πληρωμών, η πρόταση καταργούσε επίσης τη διφορούμενη έννοια των «κατάφωρα καταχρηστικών» συμβατικών διατάξεων, αντικαθιστώντας τη με έναν κατάλογο σαφώς προσδιορισμένων καταχρηστικών ρητρών και πρακτικών πληρωμής.

Ο νέος κανονισμός πρότεινε επίσης, για πρώτη φορά, ένα όριο για τις διαδικασίες επαλήθευσης για την εξακρίβωση της συμμόρφωσης των αγαθών και των υπηρεσιών. Αυτές οι διαδικασίες επιτρέπονται μόνον εφόσον είναι αναγκαίες λόγω της ιδιαίτερης φύσης της σύμβασης και δεν υπερβαίνουν τις 30 ημέρες.

Επίσης ο νέος κανονισμός πρότεινε αυτόματη και υποχρεωτική καταβολή τόκων μέχρι την εξόφληση της οφειλής. Σε αντίθεση με την ισχύουσα οδηγία, σύμφωνα με τη νέα πρόταση, ο πιστωτής δεν μπορεί να παραιτηθεί από το δικαίωμά του να απαιτήσει τόκο υπερημερίας. Κάθε αντίθετη συμβατική διάταξη ή πρακτική θα ήταν αθέμιτη και, ως εκ τούτου, άκυρη.

Επομένως, ο δανειστής απαλλασσόταν από το βάρος της απαίτησης καταβολής τόκων, καταβολή η οποία καθίσταται αυτομάτως υποχρεωτική για τον οφειλέτη όταν πληρώνει με καθυστέρηση. Το επιτόκιο υπερημερίας είναι κατά 8% υψηλότερο από τα επιτόκια αναφοράς της ΕΚΤ.

Τι έδειξε το Βαρόμετρο

Αναλυτικότερα, τα βασικότερα συμπεράσματα από το Βαρόμετρο Πρακτικών Β2Β Πληρωμών στην Ελλάδα, της Atradius, για το οποίο η συλλογή δεδομένων πραγματοποιήθηκε μεταξύ του τέλους του πρώτου τριμήνου και των αρχών του δεύτερου τριμήνου του 2026 έχουν ως εξής:

Στην Ελλάδα οι καθυστερήσεις στις Β2Β πληρωμές οφείλονται:

- Κατά 66% σε προβλήματα ρευστότητας πελατών.

- Κατά 26% σε καθυστερήσεις λόγω τραπεζικών συναλλαγών.

- Κατά 12% σε καθυστερήσεις λόγω εσωτερικών εγκρίσεων.

- Κατά 12% σε προβλήματα πλατφορμών ηλεκτρονικής τιμολόγησης και πληρωμών.

Η συχνότητα επισφαλειών για τους Β2Β πελάτες καταγράφηκε ως εξής:

- Το 70% των συμμετεχόντων είχε λιγότερο από <1% επισφάλειες.

- Το 16% των συμμετεχόντων εμφάνισε επισφάλειες για το 1% με 2% των συναλλαγών.

- Το 9% των συμμετεχόντων αντιμετώπισε επισφάλειες για το 2% με 5% των συναλλαγών.

- Το 5% των συμμετεχόντων εμφάνισε επισφάλειες για ποσοστό υψηλότερο του 5% των συναλλαγών.

Ο βαθμός έκθεσης των ελληνικών επιχειρήσεων σε εκπρόθεσμες εξοφλήσεις τιμολογίων για διάστημα 12 μηνών καταγράφηκε ως εξής:

- Το 19% των συμμετεχόντων στην έρευνα εισέπραξε εκπρόθεσμα από το 61% έως και 100% των τιμολογίων.

- Το 23% των ερωτώμενων εισέπραξε εκπρόθεσμα από το 31% έως 60% των τιμολογίων.

- Το 36% των ερωτώμενων εισέπραξε εκπρόθεσμα το από 1% έως 30% των τιμολογίων.

- Μόλις το 23% των ερωτώμενων είχε μηδενική εκπρόθεσμή εξόφληση τιμολογίων.

Η διάρκεια των καθυστερήσεων στις πληρωμές διαπιστώθηκε ως εξής:

- Το 66% των επιχειρήσεων εμφάνισε καθυστερήσεις πληρωμών για διάστημα μικρότερο των 30 ημέρων.

- Το 20% των ερωτώμενων εμφάνισε καθυστερήσεις πληρωμών για διάστημα από 31 έως 60 ημέρες.

- Το 10% των εταιρειών εμφάνισε καθυστερήσεις πληρωμών για διάστημα από 61 έως 90 ημέρες.

- Το 4% των επιχειρήσεων εμφάνισε καθυστερήσεις πληρωμών για διάστημα μεγαλύτερο των 90 ημέρων.

Πώς όμως επηρέασαν τη λειτουργία των επιχειρήσεων οι καθυστερήσεις πληρωμών;

Από την έρευνα της Atradius διαπιστώθηκαν τα εξής:

- Για το 51% των ερωτώμενων υπήρξε συρρίκνωση του περιθωρίου ρευστότητας.

- Το 25% αντιμετώπισε μειωμένη επενδυτική δραστηριότητα.

- Το 20% είχε δυσχέρεια στη διαχείριση ταμειακών ροών.

- Το 16% αντιμετώπισε καθυστέρηση στην εξόφληση προμηθευτών.

Επίσης, οι τρεις σημαντικότεροι κίνδυνοι που αναμένεται να επηρεάσουν τις B2B πληρωμές στην Ελλάδα κατά τους επόμενους 12 μήνες είναι η οικονομική επιβράδυνση, οι εντεινόμενες πιέσεις στο κόστος λειτουργίας και το αυξανόμενο κόστος δανεισμού.

Τέλος, σημειώνεται ότι για το 42% των ελληνικών επιχειρήσεων οι προοπτικές κινδύνου αφερεγγυότητας για τους επόμενους 12 μήνες παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, το 45% εκτιμά ότι θα καταγραφεί άνοδος, ενώ για το 13% αυτών το συναλλακτικό περιβάλλον δεν είναι σαφές.

Πόσοι δεν πληρώνουν εμπρόθεσμα τους φόρους

Σχεδόν το 20% των φόρων δεν πληρώνεται εμπρόθεσμα, όπως προκύπτει από τα στοιχεία της ΑΑΔΕ. Με περίοδο αναφοράς το πρώτο τρίμηνο του 2026 διαπιστώνεται πως το συνολικό ποσοστό εμπρόθεσμων πληρωμών για το σύνολο των φόρων (ΦΠΑ, ΦΕΦΠ, ΦΕΝΠ, ΕΝΦΙΑ) διαμορφώθηκε στο 80,7%.

Από τα ίδια στοιχεία της ΑΑΔΕ προκύπτει εξάλλου ότι περίπου το 20% από τους τρέχοντες φόρους δεν πληρώνεται εμπρόθεσμα και είτε ρυθμίζεται είτε προστίθεται στον όγκο των ληξιπρόθεσμων. Αναλυτικότερα στο πρώτο δίμηνο του έτους:

Το ποσοστό των εμπρόθεσμων πληρωμών ΦΠΑ ανήλθε στο 79,8%.

Το ποσοστό των εμπρόθεσμων πληρωμών φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων διαμορφώθηκε στο 73,4%.

Το ποσοστό των εμπρόθεσμων πληρωμών φόρου εισοδήματος νομικών προσώπων, ήταν υψηλότερο, στο 87,6%.

Το ποσοστό των εμπρόθεσμων πληρωμών φόρου για ακίνητη περιουσία (ΕΝΦΙΑ) διαμορφώθηκε στο 83%.

Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνεται και στα στοιχεία για την εξέλιξη των χρεών προς την εφορία, τα οποία τον Ιανουάριο αυξήθηκαν κατά 931 εκατ. ευρώ, τον Φεβρουάριο κατά 1,208 δισ. ευρώ και τον Μάρτιο κατά 888 εκατ. ευρώ.

Επίσης, εντός του 2025 τα νέα ληξιπρόθεσμα χρέη αυξήθηκαν κατά 9,86 δισ. ευρώ.

Η ανωτέρω δε πορεία είχε ως αποτέλεσμα το συνολικό ληξιπρόθεσμο υπόλοιπο (παλαιά και νέα χρέη) να εκτοξευτεί στα 114,5 δισ. ευρώ.

Οι επιταγές και τα τραπεζικά δάνεια

Το σύνολο των ακάλυπτων επιταγών προσέγγισε το α' τετράμηνο του έτους τα 30 εκατ. ευρώ, αυξημένο κατά 10,6% σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο. Σύμφωνα με τα στοιχεία που προκύπτουν από τον Τειρεσία, η εικόνα ήταν πολύ χειρότερη το πρώτο δίμηνο του έτους, όταν κάθε μήνα η αξία των ακάλυπτων επιταγών ξεπερνούσε τα 9 εκατ. ευρώ και η αύξηση σε σχέση με πέρσι άγγιζε το 40%! Στη συνέχεια, όμως, τα μηνιαία ποσά υποχώρησαν προς το επίπεδο των 5 εκατ. ευρώ, με αποτέλεσμα συνολικά τους 4 μήνες η αξία των ακάλυπτων επιταγών να αντιστοιχεί σε 29.394.363 ευρώ. Αντίστοιχα, η αξία απλήρωτων συναλλαγματικών διαμορφώθηκε στο 4μηνο σε 4.784.179 ευρώ, μειωμένη 17,5% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025.

Τα 200 δισ. ευρώ προσέγγισαν τα δανειακά υπόλοιπα των ελληνικών τραπεζών, τον Δεκέμβριο 2025, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΤτΕ. Από αυτά, τα 6,14 δισ. ευρώ αφορούν Μη Εξυπηρετούμενα Δάνεια (ΜΕΔ) - περίπου το 3,1%.

Περισσότερα από τα μισά ΜΕΔ (3,23 δισ. ευρώ) είναι επιχειρηματικά, τα 2,26 δισ. ευρώ είναι στεγαστικά και τα υπόλοιπα καταναλωτικά.

Πλην, όμως, ως ποσοστό των αντίστοιχων χαρτοφυλακίων, στα επιχειρηματικά δεν εξυπηρετείται το 2,1% των δανείων (σε σύνολο 153,4 δισ. ευρώ), στα καταναλωτικά το 5,8% και στα στεγαστικά το 6,6%.

ΕΦΚΑ και εισφορές

Στο 10% υπολογίζουν στον e-ΕΦΚΑ τις απώλειες από τις ασφαλιστικές εισφορές που δεν καταβάλλονται εμπρόθεσμα στο τέλος κάθε μήνα από επιχειρήσεις αλλά και από αυτοαπασχολούμενους.

Το συγκεκριμένο ποσοστό ισχύει μεσοσταθμικά, αφού από μήνα σε μήνα παρατηρούνται μεταβολές. Επίσης, η μη εμπρόθεσμη καταβολή δεν σημαίνει απαραίτητα τη δημιουργία χρέους, αφού ο εν δυνάμει οφειλέτης μπορεί λίγες μέρες μετά, τον επόμενο μήνα, να καλύψει την υποχρέωση που έχει, καταβάλλοντας την εισφορά που του αναλογούσε. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, από το συγκεκριμένο ποσοστό μη εμπρόθεσμης καταβολής, ξεκινάει η δημιουργία χρέους προς την κοινωνική ασφάλιση, που παγιώνεται όταν παρέλθουν 60 μέρες. Σε συνδυασμό και με τα πρόσθετα τέλη, που έχουν μια αυτόνομη δυναμική, έχει φτάσει το υπάρχον χρέος στα 51,78 δισ. ευρώ, στο α’ τρίμηνο του τρέχοντος έτους.

Την τελευταία πενταετία (2021-2025) τα ληξιπρόθεσμα χρέη προς τον ΕΦΚΑ αυξήθηκαν κατά 8 δισ. ευρώ (+18,3%), ενώ το νέο χρέος (της πενταετίας) αποτελεί το 15,4% του συνολικού χρέους των 51,78 δισ. ευρώ.

(από την εφημερίδα «ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ»)

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο