«Σήματα» έντονων αντιθέσεων μεταξύ των κρατών-μελών του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού για τη στρατηγική απανθρακοποίησης της ναυτιλίας λαμβάνει η «Ν», μιλώντας με ανθρώπους που παρακολουθούν τις συνεδριάσεις της Επιτροπής Θαλασσίου Περιβάλλοντος, που πραγματοποιούνται αυτή την εβδομάδα στο Λονδίνο.
Σε έναν βαθμό το αποδέχεται και ο γενικός γραμματέας του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού, Αρσένιο Ντομίνγκεζ, ο οποίος σε δηλώσεις που έκανε σε δημοσιογράφους δήλωσε συγκρατημένα αισιόδοξος για πρόοδο στο Net-Zero Framework (NZF), το οποίο όμως έχουν πλήρως απορρίψει οι ΗΠΑ. Ο γ.γ. του ΙΜΟ αφήνει να εννοηθεί ότι μια συμφωνία για τιμολόγηση των εκπομπών άνθρακα παραμένει απίθανη. Την ίδια στιγμή, η θέση της Ελλάδας, που εκπροσωπεί πάνω από το 60% του ευρωπαϊκού στόλου, όπως εκφράζεται στο Λονδίνο, και σύμφωνα με την πληροφόρηση της «N», είναι να επιτευχθεί η μεγαλύτερη εφικτή ευρεία συναίνεση, προκειμένου να προχωρήσει η στρατηγική απανθρακοποίησης του κλάδου.
Όσον αφορά τη θέση της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών, η πρόεδρος Μελίνα Τραυλού έχει δηλώσει: «Παραμένουμε αταλάντευτοι στη δέσμευσή μας για απανθρακοποίηση του κλάδου μας. Η φιλοδοξία, όμως, πρέπει να βασίζεται σε ρεαλισμό. Το σχέδιο Net-Zero Framework δεν αποτελεί κατάλληλη λύση, όπως αποδεικνύεται από την έλλειψη υποστήριξής του από σημαντικά, επιδραστικά κράτη που εκπροσωπούν ένα καθοριστικό ποσοστό της διεθνούς χωρητικότητας και των οποίων η θέση δεν μπορεί να αγνοηθεί. Καλούμε, επομένως, τα κράτη-μέλη να εργαστούν προς μια παγκόσμια, ρεαλιστική και εφαρμόσιμη λύση, που θα διασφαλίζει μια δίκαιη και ισότιμη ενεργειακή μετάβαση, δίνοντας προτεραιότητα στην ασφάλεια και παρέχοντας την απαραίτητη σταθερότητα για μακροπρόθεσμες επενδύσεις. Εάν αυτό δεν επιτευχθεί, τότε ο κίνδυνος ενός κατακερματισμένου κανονιστικού τοπίου με περιφερειακά μέτρα που διαστρεβλώνουν τον ανταγωνισμό θα είναι αναπόφευκτος. Μία τέτοια δυσμενής εξέλιξη δεν προάγει την απανθρακοποίηση της ναυτιλίας παγκοσμίως και δεν υποστηρίζει τον κρίσιμο ρόλο του IMO ως αρμόδιου ρυθμιστή της διεθνούς ναυτιλίας».
Όπως εξήγησαν στη «Ν» άνθρωποι που παρακολουθούν την υπόθεση από κοντά, σε περίπτωση που τα κράτη-μέλη δεν καταλήξουν σε συμφωνία τώρα, τον προσεχή Οκτώβριο θα κληθούν να ψηφίσουν υπέρ ή κατά του NZF.
Οι θέσεις
Το σχέδιο για τον οδικό χάρτη απανθρακοποίησης της ναυτιλίας είχε συμφωνηθεί τον Απρίλιο του 2024, όταν η Κομισιόν σε συμφωνία με την Κίνα και άλλα κράτη αποφάσισαν να στηρίξουν το NZF, το οποίο όμως δεν ήταν συμβατό με την πρόταση του Διεθνούς Ναυτιλιακού Επιμελητηρίου που είχε υποστηρίξει αρχικά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Βασικά του χαρακτηριστικά ήταν ότι «τιμωρούσε» και εναλλακτικά καύσιμα, όπως το LNG, ενώ προέβλεπε τη δημιουργία ταμείου στον ΙΜΟ, το οποίο θα κόστιζε στην παγκόσμια οικονομία περί τα 300 δισ. δολάρια μέχρι το 2035. Και ενώ ο χρόνος κυλούσε αντίστροφα και είχε δημιουργηθεί η πεποίθηση ότι το σχέδιο για τη ναυτιλία μηδενικών ρύπων θα υιοθετούνταν με ευρεία πλειοψηφία τον Οκτώβριο του 2024, η εμπλοκή των ΗΠΑ και άλλων κρατών, όπως η Σαουδική Αραβία, άλλαξε τα δεδομένα. Τελικά, τα κράτη-μέλη οδηγήθηκαν σε ψηφοφορία, η οποία οδήγησε σε αναβολή της συζήτησης για έναν χρόνο, με την Ελλάδα να απέχει από την ψηφοφορία.
Λίγο πριν από την έναρξη των εργασιών της Επιτροπής, τη Δευτέρα, στο Λονδίνο, τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης έλαβαν οδηγία να υπερασπιστούν το Net-Zero Framework και να παραμείνουν προσηλωμένα στον στόχο μηδενικών εκπομπών του IMO.
Σύμφωνα με κατευθυντήριες γραμμές του European Council, οι «27» καλούνται να αντιταχθούν σε οποιαδήποτε προσπάθεια αφαίρεσης του NZF από την ατζέντα της Επιτροπής Περιβάλλοντος, αφού είχε εγκριθεί από πλειοψηφία κρατών τον Απρίλιο του 2025. Ζητά από τους Ευρωπαίους διπλωμάτες να συμμετέχουν εποικοδομητικά, υπό την προϋπόθεση ότι οποιαδήποτε τροποποίηση διαθέτει ευρεία στήριξη και ότι η τελική συμφωνία θα ευθυγραμμίζεται πλήρως με τη στρατηγική «ΙΜΟ 2023» για τα αέρια του θερμοκηπίου. Επίσης, η Ε.Ε. υποστηρίζει τη «σιωπηρή αποδοχή» (tacit acceptance) των μέτρων.
Κάθετα αντίθετοι είναι οι εκπρόσωποι των ΗΠΑ, οι οποίοι θεωρούν ότι δεν υπάρχει «Net Zero Framework». Μάλιστα, ζητούν οποιαδήποτε ψηφοφορία θα πρέπει να γίνει με τη διαδικασία της «ρητής αποδοχής» (explicit acceptance). Οι ΗΠΑ απορρίπτουν την εφαρμογή ενός παγκόσμιου φόρου άνθρακα. Όπως σημειώνουν, «οποιοδήποτε πλαίσιο θα πρέπει να αποφεύγει οικονομικές επιβαρύνσεις ή εισφορές, φόρους άνθρακα ή πολυμερή ταμεία που θα επιβαρύνουν τη ναυτιλιακή βιομηχανία και τους χρήστες των υπηρεσιών της. Οι κανονισμοί δεν πρέπει να θέτουν σε μειονεκτική θέση οποιοδήποτε είδος καυσίμου, συμπεριλαμβανομένων των συμβατικών καυσίμων, του LNG, της πυρηνικής ενέργειας, των καυσίμων βιομάζας ή άλλων τεχνολογιών πρόωσης. Κάθε πλαίσιο οφείλει να διασφαλίζει την αξιοπιστία για τον υφιστάμενο στόλο και να αποφεύγει διαταραχές στο παγκόσμιο εμπόριο, με στόχους μείωσης εκπομπών που βασίζονται στις τρέχουσες συνθήκες της αγοράς και όχι σε αυθαίρετους τελικούς στόχους. Περιφερειακά σχήματα, όπως το Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EU ETS), πρέπει να καταργηθούν σταδιακά, ώστε να αποφευχθεί η ύπαρξη επικαλυπτόμενων πλαισίων. Τέλος, δεδομένης της σημασίας οποιασδήποτε παγκόσμιας συμφωνίας για τις εκπομπές, κάθε ρύθμιση για τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου θα πρέπει να χρησιμοποιεί τη διαδικασία ρητής αποδοχής για την έναρξη ισχύος».
(από την εφημερίδα «ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ»)