«Η Ελλάδα και πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες στάθηκαν στο πλευρό της Κύπρου όταν δέχτηκε επίθεση στα πλαίσια της σύρραξης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν. Αυτή ήταν η πρώτη έμπρακτη απόδειξη ότι η Ευρώπη μπορεί και μόνη της να σταθεί στο πλευρό χωρών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης που απειλούνται. Εδώ και αρκετό καιρό μιλάω για την ανάγκη να υπάρξει μία ουσιαστική αναβάθμιση και ενεργοποίηση του άρθρου 42 παράγραφος 7 των ευρωπαϊκών συνθηκών, την ρήτρα δηλαδή της αμοιβαίας συνδρομής η οποία ουσιαστικά υποχρεώνει τα κράτη να συνδράμουν στο πλευρό οποιουδήποτε κράτους μέλους δεχτεί κάποια επίθεση. Και θεωρώ πολύ σημαντικό το γεγονός ότι το θέμα αυτό έχει μπει για τα καλά στην ατζέντα του ευρωπαϊκου συμβουλίου», συνέχισε ο πρωθυπουργός.
«Και σίγουρα η Ελλάδα θα αξιοποιήσει την ευρωπαϊκή προεδρία του δεύτερου εξαμήνου του 2027 έτσι ώστε να αναβαθμίσει ακόμα περισσότερο αυτή τη συζήτηση», υπογράμμισε.
«Έχουμε την ευκαιρία επίσης να συζητήσουμε για το νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο αλλά να κάνουμε και μία συζήτηση των οικονομικών επιπτώσεων της παρατεταμένης σύρραξης στον Κόλπο. Η ελληνική κυβέρνηση έχει σταθεί έμπρακτα στο πλευρό της ελληνικής κοινωνίας, πάντα στο πλαίσιο των δημοσιονομικών μας δυνατοτήτων. Το γεγονός ότι μπορούμε να παράγουμε πλεονάσματα, να μειώνουμε το χρέος μας, να κινούμαστε σε υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης και ταυτόχρονα να στηρίζουμε στο μέτρο πάντα που μπορούμε την ελληνική κοινωνία, είναι μία ένδειξη της υγείας της ελληνικής οικονομίας. Ξέρω πολύ καλά ότι οι Έλληνες πολίτες δοκιμάζονται από την παρατεταμένη κρίση ακρίβειας πάνω στην οποία έχει προστεθεί τώρα και η μεγάλη οικονομική αβεβαιότητα. Στεκόμαστε στο πλευρό τους στο μετρό των δυνατοτήτων μας χωρίς να υποσχεθούμε πράγματα τα οποία δεν μπορούμε να κάνουμε και χωρίς σε καμία περίπτωση να διαταράξουμε την δημοσιονομική ισορροπία η οποία αποτελεί και το θεμέλιο πάνω στο οποίο χτίζουμε όλες τις υπόλοιπες πολιτικές μας», κατέληξε στη δήλωσή του ο κ. Μητσοτάκης.
AccelerateEU: Πακέτο μειώσεων φόρων και επιδοτήσεων απέναντι στην ενεργειακή κρίση – Στη διακριτική ευχέρεια κάθε κράτους-μέλους οι αποφάσεις
Κατά την άτυπη διήμερη σύνοδο κορυφής που ξεκινά σήμερα στη Λευκωσία θα συζητηθεί το «πακέτο» που παρουσιάστηκε την Τετάρτη από την Κομισιόν για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα συζητήσουν το «AccelerateEU», ένα πακέτο μέτρων που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με στόχο την άμεση ανακούφιση αλλά τη μακροπρόθεσμη θωράκιση της ευρωπαϊκής οικονομίας απέναντι στην κρίση που προκαλεί ο πόλεμος ανάμεσα σε Ισραήλ-ΗΠΑ και Ιράν.
Με τον προτεινόμενο μηχανισμό συστήνονται απλώς κάποιες γενικές κατευθύνσεις και όχι υποχρεωτικά μέτρα, με την Κομισιόν να αφήνει στα κράτη-μέλη ευελιξία στην εφαρμογή, ενώ προωθούνται ήπιες, εθελοντικές πρακτικές εξοικονόμησης ενέργειας για τους πολίτες.
«Οι επιλογές που κάνουμε σήμερα θα καθορίσουν την ικανότητά μας να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις τού σήμερα και τις κρίσεις τού αύριο», τονίζει η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι η επιτάχυνση της μετάβασης σε καθαρές, εγχώριες πηγές ενέργειας αποτελεί προϋπόθεση για ενεργειακή ασφάλεια και ανεξαρτησία.
Οι προτάσεις εστιάζουν σε τρεις βασικούς άξονες: καλύτερο συντονισμό μεταξύ των κρατών-μελών, προστασία καταναλωτών και επιχειρήσεων από τις αυξήσεις τιμών και επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης.
Πάντως, κεντρικό ρόλο στην υλοποίηση του «AccelerateEU» έχουν τα ίδια τα κράτη-μέλη, καθώς η Κομισιόν επιλέγει να κινηθεί περισσότερο μέσω συντονισμού και κατευθύνσεων παρά μέσω δεσμευτικών παρεμβάσεων.
Στο άμεσο επίπεδο, καλούνται να ενισχύσουν τον μεταξύ τους συντονισμό σε κρίσιμους τομείς, όπως η πλήρωση των αποθηκών φυσικού αερίου, η διαχείριση και πιθανή απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου, αλλά και η διασφάλιση επάρκειας καυσίμων, ιδίως ντίζελ και καυσίμων αεροπορίας. Παράλληλα, η Κομισιόν ζητά τα εθνικά μέτρα έκτακτης ανάγκης να σχεδιάζονται με τρόπο που να μη διαταράσσει την ενιαία αγορά, ενισχύοντας την ανάγκη για κοινή ευρωπαϊκή εικόνα και ανταλλαγή πληροφοριών.
Την ίδια στιγμή, δίνεται σημαντική ευελιξία στις κυβερνήσεις για την υιοθέτηση μέτρων στήριξης, παρέχοντας μια «εργαλειοθήκη» που περιλαμβάνει επιδοτήσεις, ενεργειακά κουπόνια, κοινωνικά τιμολόγια και φορολογικές ελαφρύνσεις, καθώς και τη δυνατότητα χρήσης εσόδων από το ETS για στοχευμένες παρεμβάσεις. Η ευελιξία αυτή ενισχύεται περαιτέρω μέσω ενός προσωρινού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων για τη στήριξη των πιο εκτεθειμένων κλάδων.
Παράλληλα, τα κράτη-μέλη καλούνται να επιταχύνουν διαρθρωτικές αλλαγές, όπως η ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ο εξηλεκτρισμός (electrification) της οικονομίας και η αναβάθμιση των ενεργειακών δικτύων, αξιοποιώντας στο μέγιστο τα διαθέσιμα ευρωπαϊκά κονδύλια.
Δημιουργείται συγχρόνως νέο Παρατηρητήριο Καυσίμων για την παρακολούθηση της αγοράς και την έγκαιρη αντιμετώπιση πιθανών ελλείψεων, ενώ ενισχύεται η «ευελιξία» των κρατών-μελών να στηρίζουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις μέσω επιδοτήσεων, ενεργειακών κουπονιών και προσωρινών φορολογικών ελαφρύνσεων.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στους πολίτες, χωρίς όμως επιβολή περιοριστικών μέτρων, καθώς, όπως τονίστηκε χθες από τον επίτροπο Μεταφορών και Τουρισμού Απόστολο Τζιτζικώστα, «δεν υπάρχει ανάγκη σε αυτή τη φάση να παρέμβουμε στον τρόπο που οι άνθρωποι ζουν, εργάζονται και μετακινούνται».
Συγκεκριμένα, η Κομισιόν προκρίνει εθελοντικές πρακτικές εξοικονόμησης ενέργειας – όπως πιο αποδοτική κατανάλωση και ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών. Ως προς τις συστάσεις για πολίτες αρμόδιοι αξιωματούχοι διευκρινίζουν ότι δεν προκρίνουν την παραμονή στο σπίτι ή μέτρα περιορισμού των μετακινήσεων ή τηλεργασία, όπως πρότεινε πρόσφατα ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας.
Στον τομέα της ενέργειας, η στρατηγική εστιάζει στην επιτάχυνση του εξηλεκτρισμού και την ανάπτυξη εγχώριων καθαρών πηγών, με νέο Σχέδιο Δράσης να αναμένεται το καλοκαίρι. Παράλληλα, δίνεται προτεραιότητα στην αναβάθμιση των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας και στην ενίσχυση επενδύσεων, καθώς εκτιμάται ότι απαιτούνται έως και 660 δισ. ευρώ ετησίως μέχρι το 2030.
«Η Ευρώπη αντιμετωπίζει ακόμη μία κρίση ορυκτών καυσίμων. Πρέπει να αποτελέσει σημείο καμπής», σημείωσε ο επίτροπος Ενέργειας, Νταν Γιόργκενσεν, υπογραμμίζοντας ότι η ενεργειακή αυτονομία μέσω καθαρών πηγών είναι η μόνη βιώσιμη λύση.
Το σχέδιο αγγίζει και τις μεταφορές, με μέτρα για τη διασφάλιση επάρκειας καυσίμων και τη στήριξη της αεροπορίας απέναντι σε πιθανές διαταραχές.
«Ενισχύουμε τον συντονισμό για τη βελτιστοποίηση της διανομής καυσίμων και διασφαλίζουμε ότι το σύστημα μεταφορών παραμένει ανθεκτικό», επισήμανε ο αρμόδιος επίτροπος Μεταφορών Απόστολος Τζιτζικώστας.
Το κατά πόσο τα μέτρα που προτείνει η Κομισιόν θα αποδειχθούν επαρκή για την αντιμετώπιση της συνεχιζόμενης ενεργειακής κρίσης παραμένει ανοιχτό ερώτημα.
Πάντως, το επόμενο διάστημα το εκτελεστικό όργανο της Ε.Ε. θα προχωρήσει και σε πιο συγκεκριμένες νομοθετικές κινήσεις για τη μείωση του ενεργειακού κόστους.
Σύμφωνα με πληροφορίες, αναμένεται να καταθέσει δύο προτάσεις: η πρώτη αφορά την προσαρμογή των κανόνων της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, με στόχο να μειωθεί το κόστος μεταφοράς ρεύματος μέσω πιο αποδοτικής λειτουργίας των δικτύων, αξιολόγησης των διαχειριστών και καλύτερης στόχευσης των χρεώσεων – ιδίως για τη βαριά βιομηχανία. Η δεύτερη προβλέπει αλλαγές στη φορολογική πολιτική, ώστε η ηλεκτρική ενέργεια να φορολογείται χαμηλότερα από τα ορυκτά καύσιμα, ενισχύοντας έτσι την ανταγωνιστικότητα του εξηλεκτρισμού και επιταχύνοντας την ενεργειακή μετάβαση.