Ενεργειακή Κρίση: Τι Μέτρα Έχουν Λάβει οι Κυβερνήσεις Διεθνώς

Ενεργειακή Κρίση: Τι Μέτρα Έχουν Λάβει οι Κυβερνήσεις Διεθνώς
της Αρχοντίας Γ. Καλλιτέρη
Τρι, 7 Απριλίου 2026 - 18:26

Σχεδόν έξι εβδομάδες μετά την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή, οι αναλυτές δεν μπορούν να κρύψουν την ανησυχία τους για τις επιπτώσεις της σύγκρουσης στην ενέργεια και την οικονομία ευρύτερα. Με την τρέχουσα ενεργειακή κρίση να θεωρείται πλέον ιστορικής σημασίας, οι κυβερνήσεις έχουν αναγκαστεί να λάβει έκτακτα μέτρα, αφενός για να συγκρατήσουν το ενεργειακό κόστος και, αφετέρου για να αποφύγουν τις ελλείψεις καυσίμων

Η Κίνα, ο μεγαλύτερος εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου, είχε φροντίσει να συγκεντρώσει γιγάντια στρατηγικά αποθέματα καυσίμων τα προηγούμενα χρόνια, προωθώντας παράλληλα την ανάπτυξη των εγχώριων μορφών ενέργειας. Αυτό, όμως, δεν εξαφάνισε την έκθεσή της στις επιπτώσεις του αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ, ειδικά σε περιφερειακό επίπεδο. Ως εκ τούτου, το Πεκίνο απαγόρευσε τις εξαγωγές βενζίνης και ντίζελ, ενώ επίσης απαγόρευσε τις εξαγωγές μίας σειράς χημικών για λιπάσματα. Επιπροσθέτως, με την έναρξη της περιόδου σποράς, το Πεκίνο απελευθερώνει ποσότητες λιπασμάτων από τα εμπορικά αποθέματά του, ενώ αβέβαιο παραμένει αν θα προχωρήσει σε παρόμοιες κινήσεις για τα καύσιμα.

Η Ινδία, ο δεύτερος μεγαλύτερος εισαγωγέας ορυκτών καυσίμων, βρέθηκε σε μία δύσκολη συγκυρία κατά την αρχή του πολέμου, καθώς προσπαθούσε να περιορίσει τις εισαγωγές από τη Ρωσία, αντικαθιστώντας τις με εισαγωγές από τη Μέση Ανατολή. Παραδόξως, το βασικό πρόβλημα για το Νέο Δελχί δεν ήταν το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, όσο το υγραέριο, το οποίο χρησιμοποιείται ευρέως τόσο από τα νοικοκυριά, όσο και τις επιχειρήσεις. Με αυτό το δεδομένο, το Νέο Δελχί προώθησε την αύξηση της εγχώριας παραγωγής υγραερίου, ενώ απαγόρευσε στα νοικοκυριά που είναι συνδεδεμένα με το δίκτυο φυσικού αερίου να προμηθεύονται υγραέριο και μείωσε τις πωλήσεις προς τις επιχειρήσεις. Προς το παρόν, η Ινδία δεν έχει επιβάλει επίσημους περιορισμούς για τις εξαγωγές καυσίμων, ωστόσο η κυβέρνηση έχει ξεκαθαρίσει πως οι έμποροι μπορούν να εξάγουν μόνο αν υπάρχει επαρκή αποθέματα για την εγχώρια αγορά.

Η Ιαπωνία, μέλος των G7 και του ΙΕΑ, είχε κομβικό ρόλο στην απόφαση για την απελευθέρωση 400 εκατομμυρίων βαρελιών από τα στρατηγικά αποθέματα των κρατών-μελών του οργανισμού, τη μεγαλύτερη όλων των εποχών. Εξαιτίας της έκθεσής της στις εισαγωγές πετρελαίου και LNG, η Ιαπωνία στράφηκε αρχικά στον άνθρακα ως εναλλακτικό καύσιμο, ενώ αιτήθηκε και αύξηση της παραγωγής από τη μεγάλη εξαγωγέα ΥΦΑ, την Αυστραλία. Παρόμοια, η Νότια Κορέα επίσης στράφηκε στον άνθρακα, ενώ ενίσχυσε και το ποσοστό της πυρηνικής ενέργειας στο ενεργειακό μείγμα της. Η Αυστραλία, μολονότι μεγάλη παραγωγός, βρέθηκε εξίσου εκτεθειμένη. Η Καμπέρα αποφάσισε την απελευθέρωση καυσίμων από τα εγχώρια αποθέματα.

Η Ινδονησία, κρίσιμη παραγωγός άνθρακα, αποφάσισε να αυξήσει την παραγωγή του καυσίμου. Παράλληλα, η παραγωγή του Β50, ενός μείγματος 50% ντίζελ και 50% βιοντίζελ, θα ξεκινήσει εντός των επόμενων μηνών. Εξετάζεται, επίσης, η επιβολή φόρων για τα υπερκέρδη από τις εξαγωγές. Η γειτονική Μαλαισία αύξησε τις επιδοτήσεις για τα καύσιμα και έλαβε μέτρα για την αποφυγή ελλείψεων. Η Σιγκαπούρη επιτάχυνε μία σειρά προ-αποφασισμένων δημοσιονομικών μέτρων ώστε να στηρίξει τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις. Η Ταϊλάνδη επέβαλε πλαφόν στις τιμές των καυσίμων και άλλων κρίσιμων αγαθών, ενώ αναζητά εναλλακτικούς προμηθευτές, όπως η Ρωσία. Το Βιετνάμ επιτάχυνε την υιοθέτηση του μείγματος βενζίνης και αιθανόλης προκειμένου να αποφύγει τις ελλείψεις καυσίμων.

Οι Φιλιππίνες πάγωσαν τη σποτ αγορά ενέργειας και αξιοποίησαν κεφάλαια άνω των 300 εκατομμυρίων δολαρίων για την ενεργειακή ασφάλεια. Παράλληλα, στράφηκαν στον άνθρακα ως εναλλακτική για το LNG, ενώ αναμένουν την άδεια των ΗΠΑ για την αγορά καυσίμων που υπάγονται σε καθεστώς κυρώσεων. Η Καμπότζη ξεκίνησε τις εισαγωγές καυσίμων από τη Μαλαισία και τη Σιγκαπούρη για να αντισταθμίσει τις απώλειες από την Κίνα και το Βιετνάμ. Το Μπαγκλαντές αιτείται εξωτερική χρηματοδότηση ώστε να εξασφαλίσει τις προμήθειες καυσίμων που χρειάζεται. Και η Σρι Λάνκα επέβαλε όριο στη λιανική πώληση καυσίμων, ενώ θα αυξήσει τις εισαγωγές της.

Μετά την Ασία, η Αφρική είναι ενδεχομένως η δεύτερη πιο εκτεθειμένη ήπειρος στον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ λόγω της αυξημένης εξάρτησής της από τις εισαγωγές διυλισμένων καυσίμων. Η Νότια Αφρική ήρε προσωρινά τη φορολογία στα καύσιμα ώστε να συγκρατήσει την άνοδο των τιμών. Αντίστοιχα, η Ναμίμπια μείωσε τη φορολογία στα καύσιμα κατά 50%. Η Νιγηρία βρίσκεται σε πλεονεκτική θέση κατά την τρέχουσα κρίση, τόσο ως παραγωγός και εξαγωγέας, όσο και χάρη στο διυλιστήριο Dangote, το οποίο έχει καταφέρει να αυξήσει τις εξαγωγές του στην ήπειρο. Η Αίγυπτος βρέθηκε σε ιδιαίτερα δύσκολη θέση καθώς οι εισαγωγές φυσικού αερίου από το Ισραήλ σταμάτησαν για λόγους ασφαλείας, αναγκάζοντας το Κάιρο να στραφεί στο LNG. Με τις μνήμες από την κρίση του 2010-2011 νωπές, η αιγυπτιακή ηγεσία έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην επισιτιστική ασφάλεια, με μέτρα για τα σιτηρά και το ψωμί. Η Αιθιοπία αύξησε τις επιδοτήσεις για τα καύσιμα. Ο Μαυρίκιος υιοθέτησε μία λιγότερο αυστηρή προσέγγιση, περιορίζοντας τη χρήση ενέργειας στις μη κρίσιμες δραστηριότητες ώστε να μειωθεί η κατανάλωση.

Η Ευρώπη είναι ενδεχομένως ο πιο αμήχανος παρατηρητής της τρέχουσας ενεργειακής κρίσης. Με τις τιμές να παραμένουν σταθερά υψηλότερες συγκριτικά με άλλες μεγάλες οικονομίες μετά το 2022, τα δημοσιονομικά και γεωπολιτικά περιθώρια των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων είναι στενά. Από την πλευρά τους, οι Βρυξέλλες κάλεσαν για τη λήψη προσωρινών μέτρων, χωρίς όμως να προωθηθεί μία ενιαία προσέγγιση. Η Ισπανία προώθησε μέτρα προστασίας των καταναλωτών, μεταξύ αυτών η μείωση των φόρων και οι επιδοτήσεις στα καύσιμα. Η Ιταλία στόχευσε τους φόρους κατανάλωσης ώστε να συγκρατήσει τις τιμές, ενώ εξέτασε το ενδεχόμενο επιβολής φόρων στους παρόχους ενέργειας με υπερβολικές αυξήσεις στα τιμολόγιά τους. Η Πολωνία, η Ρουμανία, και η Βόρεια Μακεδονία στράφηκαν, επίσης, προς τη μείωση του φόρου κατανάλωσης. Η Σλοβενία έθεσε περιορισμούς στη λιανική αγορά καυσίμων. Η Σερβία μείωσε τα τέλη εισαγωγών στο πετρέλαιο κατά 60%, ενώ επέκτεινε την απαγόρευση των εξαγωγών καυσίμων ώστε να θωρακίσει την εγχώρια αγορά. Η Ελλάδα επέβαλε πλαφόν στο περιθώριο κέρδους για τα καύσιμα, ενώ θα προσφέρει και επιδοτήσεις.

Θεωρητικά, η Νότια Αμερική θα έπρεπε να είναι ελάχιστα εκτεθειμένη στην τρέχουσα κρίση, δεδομένης της εγχώριας παραγωγής ορυκτών καυσίμων. Εντούτοις, οι δυσχερείς δημοσιονομικές συνθήκες αρκετών κρατών έχουν επιδεινωθεί από την παγκόσμια αύξηση των τιμών. Η Αργεντινή καθυστέρησε τη φορολόγηση των καυσίμων και των πιστώσεων άνθρακα προκειμένου να συγκρατήσει τις τιμές. Η Βραζιλία ήρε την ομοσπονδιακή φορολογία για το ντίζελ και επέβαλε φόρο 12% στις εξαγωγές καυσίμων. Προώθησε, επίσης, τις επιδοτήσεις για τις εισαγωγές καυσίμων από τις πολιτείες.

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο