Το Άλλο Σοκ από το Κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ -Δεν είναι μόνο το Πετρέλαιο και το Αέριο

Το Άλλο Σοκ από το Κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ -Δεν είναι μόνο το Πετρέλαιο και το Αέριο
energia.gr
Πεμ, 26 Μαρτίου 2026 - 11:15

Η ζημιά που θα μπορούσε να προκληθεί στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας από το κλείσιμο του Πορθμού του Ορμούζ ήταν αναμενόμενη εδώ και καιρό (εκτός, ίσως, από το Οβάλ Γραφείο), όπως πολύ εύστοχα επισημαίνουν οι FT.  Λιγότερο κατανοητό όμως ήταν το γεγονός ότι η πλωτή οδός είναι επίσης μια ζωτική αρτηρία για χημικά, μέταλλα και λιπάσματα. Η διακοπή της ναυσιπλοίας επηρεάζει τομείς από την Τεχνητή Νοημοσύνη και τους ημιαγωγούς έως την εξόρυξη και την παραγωγή τροφίμων, επιδεινώνοντας το ενεργειακό σοκ. 

Και, όπως και με τον ενεργειακό εφοδιασμό, οι αναταραχές θα μπορούσαν να συνεχιστούν και μετά το τέλος των αμερικανικών και ισραηλινών επιθέσεων στο Ιράν.

Πάρτε για παράδειγμα το ήλιο (helium). Το Κατάρ αντιπροσωπεύει περίπου το ένα τρίτο των παγκόσμιων προμηθειών φυσικού αερίου, ένα υποπροϊόν της παραγωγής φυσικού αερίου στο τεράστιο κοίτασμα Ras Laffan. Όχι μόνο οι εξαγωγές έχουν μπλοκαριστεί μέσω του στενού, αλλά και οι υποδομές του Ras Laffan έχουν υποστεί μακροχρόνιες ζημιές από τα ιρανικά αντίποινα. Αυτά λοιπόν είναι άσχημα νέα για τη βιομηχανία ημιαγωγών, η οποία χρησιμοποιεί ήλιο για την ψύξη των πλακιδίων κατά την κατασκευή τους. Η Ταϊβάν και η Νότια Κορέα προμηθεύονται το μεγαλύτερο μέρος των προμηθειών τους από το Κατάρ, του οποίου το ήλιο υψηλής καθαρότητας δεν αντικαθίσταται εύκολα. Το ήλιο είναι επίσης σημαντικό για τις οπτικές ίνες, την αμυντική βιομηχανία και την ιατρική απεικόνιση (το αέριο ψύχει τους σαρωτές μαγνητικής τομογραφίας).

Η κατασκευή ημιαγωγών πλήττεται επίσης από τη διαταραχή του θείου, του οποίου η Μέση Ανατολή αντιπροσωπεύει περίπου το 45% των παγκόσμιων εξαγωγών. Το θειικό οξύ χρησιμοποιείται για τον καθαρισμό των πλακιδίων - και είναι επίσης απαραίτητο για την εξόρυξη, στην έκπλυση χαλκού, κοβαλτίου και νικελίου. Και τα τρία μέταλλα είναι σημαντικά, με τη σειρά τους, για την κατασκευή μπαταριών για ηλεκτρικά οχήματα - και ακόμη και πριν από τη σύγκρουση στο Ιράν, η ζήτηση για τεχνολογία και ηλεκτρικά οχήματα δημιουργούσε μια συμπίεση στην προσφορά θείου.

Ο μεγαλύτερος χρήστης θείου, ωστόσο, είναι η βιομηχανία λιπασμάτων, στα φωσφορικά λιπάσματα. Ακόμα πιο σημαντικό για την παγκόσμια βιομηχανία τροφίμων, τα κράτη του Κόλπου αποτελούν σημαντικές πηγές ουρίας και αμμωνίας για τα αζωτούχα λιπάσματα που υποστηρίζουν περίπου το ήμισυ της παγκόσμιας παραγωγής τροφίμων. Τα μπλοκαρίσματα στο στενό οδηγούν σε αυξανόμενες τιμές ουρίας και ελλείψεις λιπασμάτων, ακριβώς τη στιγμή που ξεκινά η περίοδος σποράς στο βόρειο ημισφαίριο. Ορισμένοι οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι η παρατεταμένη αναστάτωση θα μπορούσε να δημιουργήσει χειρότερα προβλήματα από την πλήρη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022.

Ορισμένες χώρες έχουν αποθέματα σε ορισμένα από αυτά τα προϊόντα, αλλά όσο περισσότερο διαρκεί η σύγκρουση, τόσο περισσότερο θα εξαντλούνται. Υπάρχουν επίσης εναλλακτικοί προμηθευτές, αλλά ο ανταγωνισμός αυξάνει τις τιμές. Έτσι, όπως ακριβώς έκανε και η σύγκρουση στην Ουκρανία, ο πόλεμος στο Ιράν είναι πιθανό να αναδιαμορφώσει τις εμπορικές εξαρτήσεις. Πολλές χώρες, ειδικά στην Ασία, θα επιδιώξουν να μειώσουν τη μελλοντική εξάρτηση από τη Μέση Ανατολή για ενέργεια και άλλα προϊόντα. Η Ρωσία, της οποίας η βιομηχανία λιπασμάτων τιμωρήθηκε το 2022, θα μπορούσε να είναι νικήτρια αυτή τη φορά, καθώς τοποθετείται ως εναλλακτικός προμηθευτής γεωργικών χημικών στον αναπτυσσόμενο κόσμο. Η Μόσχα θα μπορούσε επίσης να επωφεληθεί από μια συμπίεση στο πρωτογενές αλουμίνιο, εκ του οποίου οι χώρες του Κόλπου παράγουν περίπου το ένα δέκατο της παγκόσμιας προσφοράς.

Οι χαμηλότερες αποδόσεις των καλλιεργειών και οι υψηλότερες τιμές των τροφίμων θα μπορούσαν να αποτελέσουν ιδιαίτερη δυσκολία για τις αναπτυσσόμενες χώρες, πολλές από τις οποίες ήδη παλεύουν με το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους. Ο πληθωρισμός των τροφίμων είναι ιδιαίτερα ευαίσθητος στις φτωχές οικονομίες και έχει αποτελέσει κινητήρια δύναμη αναταραχής σε μια σειρά από χώρες από την πανδημία Covid.

Σε όλο τον κόσμο, ωστόσο, ο συνδυασμός του ενεργειακού σοκ και των ελλείψεων σε βασικά προϊόντα αυξάνει τον κίνδυνο στασιμοπληθωρισμού. Και τώρα που το Ιράν έχει δοκιμάσει την ικανότητά του να κλείσει το στενό - και έχει κατανοήσει πόσο ισχυρό όπλο μπορεί να είναι αυτό - μπορεί να μπει στον πειρασμό να κάνει το ίδιο ξανά σε περίπτωση που προκύψουν νέες εντάσεις. Αφού φέρεται να επέτρεψε σε μια χούφτα «μη εχθρικά» πλοία να διέλθουν από το στενό μετά την πληρωμή άγνωστων τελών, το Ιράν έχει υπαινιχθεί ότι μπορεί να επιδιώξει «διόδια» στο μέλλον, προσθέτοντας μόνιμο κόστος στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού. Η βιομηχανία θα πρέπει να διαφοροποιηθεί και να βρει εναλλακτικούς προμηθευτές και οδούς εφοδιασμού. Ωστόσο, ορισμένα σημεία συμφόρησης είναι δύσκολο να απομακρυνθούν πλήρως από τον κίνδυνο - και το Στενό του Ορμούζ είναι ένα από αυτά.

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο