Στο δημόσιο διάλογο έχει τεθεί επανειλημμένα το ζήτημα της μείωσης του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα. Η κυβέρνηση, ωστόσο, εμφανίζεται επιφυλακτική απέναντι σε μια τέτοια επιλογή, τονίζοντας ότι κάθε παρέμβαση πρέπει να λαμβάνει υπόψη τα διαθέσιμα δημοσιονομικά περιθώρια. Όπως έχει επισημανθεί από κυβερνητικούς εκπροσώπους, η σημερινή πολιτική δίνει έμφαση κυρίως στη μείωση των άμεσων φόρων, όπως ο φόρος εισοδήματος, ενώ παράλληλα επιδιώκεται η διατήρηση της δημοσιονομικής ισορροπίας. Η λογική που ακολουθείται είναι ότι σε περιόδους κρίσης τα μέτρα πρέπει να είναι στοχευμένα και να κατευθύνονται σε όσους έχουν μεγαλύτερη ανάγκη, αντί να εφαρμόζονται οριζόντιες παρεμβάσεις που ενδέχεται να έχουν υψηλό κόστος για τον κρατικό προϋπολογισμό.
Σύμφωνα με την κυβερνητική προσέγγιση, η πρώτη δέσμη μέτρων που εφαρμόστηκε είχε στόχο να ανακόψει το κύμα ανατιμήσεων στην αρχή της ενεργειακής κρίσης. Μεταξύ άλλων επιβλήθηκαν πλαφον στις τιμές καυσίμων και βασικών προϊόντων, προκειμένου να περιοριστούν φαινόμενα αισχροκέρδειας και να αποτραπεί η εκμετάλλευση της συγκυρίας από επιχειρήσεις που θα επιχειρούσαν υπερβολικές αυξήσεις. Η παρέμβαση αυτή θεωρήθηκε ένα αρχικό βήμα για την προστασία των καταναλωτών, ενώ παράλληλα άφηνε ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων μέτρων εφόσον η κρίση παραταθεί.
Το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης παρακολουθεί σε καθημερινή βάση τις εξελίξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας, σε συνεργασία με τον πρωθυπουργό και τα αρμόδια υπουργεία. Ανάλογα με την πορεία των τιμών και τη διάρκεια της κρίσης, θα καθοριστεί και ο χρόνος των επόμενων παρεμβάσεων. Το βασικό ζητούμενο είναι να υπάρξει ισορροπία ανάμεσα στην ανάγκη στήριξης της κοινωνίας και στη διατήρηση της δημοσιονομικής αξιοπιστίας της χώρας, ώστε να μην επαναληφθούν καταστάσεις υπερβολικού δανεισμού του παρελθόντος.
Έως το τέλος του μήνα αναμένεται να παρουσιαστεί ένα νέο πακέτο ενισχύσεων που θα αφορά τόσο τα νοικοκυριά όσο και τον παραγωγικό τομέα. Η άνοδος των τιμών στην ενέργεια έχει ήδη μεταφερθεί σε ολόκληρη την οικονομία, επηρεάζοντας το κόστος μεταφορών, την παραγωγή αγαθών και τελικά τις τιμές στα ράφια των καταστημάτων. Για τον λόγο αυτό, η κυβέρνηση εξετάζει παρεμβάσεις που θα μειώσουν το βάρος σε κρίσιμους κλάδους, ενώ παράλληλα θα προσφέρουν ανακούφιση σε κοινωνικές ομάδες με χαμηλότερα εισοδήματα.
Ένα από τα βασικά εργαλεία που εξετάζονται είναι η επιδότηση καυσίμων για συγκεκριμένες κατηγορίες πολιτών, μέσω ενός συστήματος αντίστοιχου με το Fuel Pass που είχε εφαρμοστεί στο παρελθόν. Η ενίσχυση αυτή θα βασίζεται σε εισοδηματικά και κοινωνικά κριτήρια, ώστε να κατευθυνθεί κυρίως σε όσους επηρεάζονται περισσότερο από την αύξηση των τιμών. Παράλληλα, συζητείται η συνέχιση ή η επαναφορά επιδοτήσεων στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας για μέρος της οικιακής κατανάλωσης, με στόχο να περιοριστεί η επιβάρυνση των νοικοκυριών.
Σημαντικές παρεμβάσεις σχεδιάζονται και για τον παραγωγικό τομέα. Στον αγροτικό κλάδο έχει ήδη αποφασιστεί η επιστροφή του ειδικού φόρου κατανάλωσης στο αγροτικό πετρέλαιο, ενώ εξετάζονται πρόσθετες ενισχύσεις για αγροτικά εφόδια και λιπάσματα, τα οποία έχουν επίσης ακριβύνει σημαντικά. Οι κινήσεις αυτές θεωρούνται κρίσιμες για τη στήριξη της αγροτικής παραγωγής, ιδιαίτερα ενόψει της νέας καλλιεργητικής περιόδου.
Παράλληλα, προβληματισμό προκαλεί η αύξηση του κόστους μεταφορών, κυρίως λόγω της ανόδου στο πετρέλαιο κίνησης. Η επιβάρυνση αυτή επηρεάζει ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα και τελικά μεταφέρεται στις τελικές τιμές προϊόντων και υπηρεσιών. Για τον λόγο αυτό εξετάζονται παρεμβάσεις που θα στηρίξουν μικρές επιχειρήσεις και βιοτεχνίες με υψηλή ενεργειακή κατανάλωση.
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται και στη βιομηχανία, όπου το ενεργειακό κόστος αποτελεί καθοριστικό παράγοντα ανταγωνιστικότητας. Η κυβέρνηση σχεδιάζει ένα ειδικό πακέτο μέτρων που θα στοχεύει στη μείωση του ενεργειακού βάρους για τις παραγωγικές μονάδες, με στόχο να διατηρηθεί η λειτουργία τους και να προστατευθούν θέσεις εργασίας. Οι τελικές αποφάσεις θα επηρεαστούν σε μεγάλο βαθμό και από τις κατευθύνσεις που θα δοθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Σε επόμενο στάδιο, παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο παρέμβασης στους Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης στην ενέργεια. Πρόκειται για μια επιλογή με σημαντικό δημοσιονομικό κόστος, γι’ αυτό και συνδέεται με την πιθανότητα ενεργοποίησης ειδικών ευρωπαϊκών μηχανισμών ευελιξίας που θα επιτρέψουν στα κράτη να προχωρήσουν σε τέτοιες μειώσεις χωρίς να επηρεαστούν οι δημοσιονομικοί στόχοι.
Συνολικά, η στρατηγική που διαμορφώνεται βασίζεται σε έναν συνδυασμό άμεσων ενισχύσεων και πιο μακροπρόθεσμων παρεμβάσεων στην αγορά ενέργειας. Καθώς η διάρκεια της κρίσης παραμένει αβέβαιη, η κυβέρνηση επιδιώκει να διατηρήσει την ευελιξία της, ώστε να μπορεί να προσαρμόζει τις πολιτικές της ανάλογα με τις εξελίξεις στην οικονομία και στις διεθνείς αγορές.