Σε επικίνδυνες ατραπούς εισέρχονται οι ελληνοτουρκικές σχέσεις με την Άγκυρα να πιέζει πλέον ασφυκτικά για “μόνιμη λύση” στο Αιγαίο δια στόματος του Τούρκου ΥΠΕΞ, παίζοντας το χαρτί του “θερμού επεισοδίου” εν όψει και της συναντήσεως Μητσοτάκη-Ερντογάν που προγραμματίζεται για τον Φεβρουαρίου. Σύμφωνα με αξιόπιστες πληροφορίες της “ΕτΚ”, η Άγκυρα επιδιώκει την συγκυριαρχία στο Αιγαίο, μέσω της εφαρμογής ενός μηχανισμού διαχειρίσεως κρίσεων με την μορφή «προσωρινών πρακτικών μέτρων». Ο μηχανισμός αυτός, που προβλέπει η Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας, θα υποχρεώνει τα δύο μέρη να ενημερώνουν το ένα το άλλο για κάθε κίνηση στην οποία προβαίνουν στο πεδίο ενόσω διαρκούν οι διαπραγματεύσεις για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών. Σε πλείστες όσες περιπτώσεις θα δεσμεύονται να ζητούν και άδεια από το άλλο μέρος. Πρόκειται δηλαδή για την νομοθέτηση της συγκυριαρχίας στο Αιγαίο και την Μεσόγειο με την μορφή «ασφαλιστικών μέτρων». Κάτι που επιβεβαιώνει όσα είχε γράψει η “ΕτΚ” στις 21 Σεπτεμβρίου 2025 στο κεντρικό της άρθρο με τίτλο “Πήγαν να «δώσουν » το Αιγαίο με «προσωρινά μέτρα διευθέτησης»!
Τα κρίσιμα άρθρα της UNCLOS
Ειδικώτερα, η Άγκυρα επικαλείται τα άρθρα 55, 59, 74 και 79 της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) ώστε να υπάρξει αυτό που αποκαλεί διευθέτηση στο Αιγαίο. Συγκεκριμένα, το άρθρο 55 με τίτλο «Ειδικό Νομικό Καθεστώς Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης» ορίζει ότι «ως αποκλειστική οικονομική ζώνη ορίζεται η πέραν και παρακείμενη της χωρικής θάλασσας περιοχή, υπαγόμενη στο ειδικό νομικό καθεστώς που καθιερώνεται στο παρόν μέρος , δυνάμει του οποίου τα δικαιώματα και οι δικαιοδοσίες του παράκτιου κράτους και τα δικαιώματα και οι ελευθερίες των άλλων κρατών διέπονται από τις σχετικές διατάξεις της παρούσας σύμβασης»
- Το άρθρο 59 με τίτλο « Βάση για την επίλυση των διαφορών σε περίπτωση που η Σύμβαση δεν παρέχει δικαιώματα ούτε δικαιοδοσίες στο εσωτερικό της οικονομικής ζώνης» ορίζει ότι «εφόσον προκύπτει σύγκρουση συμφερόντων ανάμεσα στο παράκτιο κράτος και άλλο κράτος ή κράτη , η διαφορά αυτή θα πρέπει να διευθετείται με βάση την αρχή της ευθιδικίας και υπό το φώς όλων των πραγματικών περιστατικών λαμβάνοντας υπόψιν την αντίστοιχη σπουδαιότητα των συμφερόντων των μερών και την διεθνή κοινότητα στο σύνολο της»
-Το άρθρο 74 που φέρει τον τίτλο «Οριοθέτηση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης μεταξύ Κρατών με έναντι ή προσκείμενες ακτές» ορίζει ότι πρώτον «αυτή πραγματοποιείται κατόπιν συμφωνίας με βάση το Διεθνές Δίκαιο όπως ορίζεται στο άρθρο 38 του Καταστατικού Χάρτη του Διεθνούς Δικαστηρίου με σκοπό την επίτευξη δίκαιης λύσης» και δεύτερον και σημαντικότερον « εκκρεμούσης της συμφωνίας που προβλέπεται στην παράγραφο 1 τα ενδιαφερόμενα μέρη σε πνεύμα κατανόησης και συνεργασίας καταβάλλουν κάθε προσπάθεια ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΤΕΥΞΗ ΠΡΟΣΩΡΙΝΩΝ ΔΙΕΥΘΕΤΗΣΕΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ και κατά την διάρκεια της ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΗΣ ΑΥΤΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ για να μην θέσουν σε κίνδυνο ή να μην παρεμποδίσουν την επίτευξη της οριστικής συμφωνίας». Σύμφωνα με το άρθρο αυτό «οι διευθετήσεις δεν επηρεάζουν την τελική οριοθέτηση».
- Το άρθρο 79 με τίτλο « Υποβρύχια καλώδια και αγωγοί στην υφαλοκρηπίδα» ορίζει στην παράγραφο 2 ότι «το παράκτιο κράτος δεν μπορεί να εμποδίζει την τοποθέτηση ή την συντήρηση αυτών των καλωδίων ή αγωγών» και στην παράγραφο 3 ότι « η χάραξη της πορείας για την τοποθέτηση αυτών των σωληναγωγών πάνω στην υφαλοκρηπίδα υπόκειται ΣΤΗΝ ΣΥΝΑΙΝΕΣΗ του παράκτιου κράτους». Εν ολίγοις αυτό που θέτει η Άγκυρα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων είναι η συγκυριαρχία στο Αιγαίο μέσω της συναίνεσης, κάτι που σημαίνει την απεμπόληση κυριαρχικών δικαιωμάτων εκ μέρους της Ελλάδος και την εξασθένιση της θέσεως της χώρας σε μια μελλοντική παραπομπή του ζητήματος της ΑΟΖ και της υφαλοκρηπίδας στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.
Ίσως αυτό να εννοούσε ο Τούρκος ΥΠΕΞ μιλώντας για “μόνιμη λύση στο Αιγαίο” σε πρόσφατη συνέντευξη Τύπου . Συγκεκριμένα ερωτηθείς από τον ανταποκριτή του ΣΚΑΪ Μανώλη Κωστίδη για το τι μπορούμε να περιμένουμε από την συνάντηση Μητσοτάκη-Ερντογάν, ο Χακάν Φιντάν απήντησε «να λύσουμε μόνιμα το πρόβλημα του Αιγαίου”, ενώ ανέφερε μεταξύ άλλων “εμείς επιθυμούμε ουσιώδεις συναντήσεις, όχι μόνο διερευνητικές επαφές αλλά να προχωρήσουμε περισσότερο, και αυτό το πρόβλημα να το λύσουμε οριστικά. Πρέπει όμως να υπάρχει βούληση και η εσωτερική πολιτική να μπει σε παρένθεση σε σχέση με την εξωτερική πολιτική”.
Επανέρχεται το σενάριο εκλογών
Στο πλαίσιο αυτό τόσο ελληνικές όσο και κυπριακές διπλωματικές πηγές εκφράζουν τον φόβο για την πρόκληση θερμού επεισοδίου αν Αθήνα και Λευκωσία δεν ενδώσουν στις εξωφρενικές απαιτήσεις της Άγκυρας. Αυτός είναι και ο λόγος που έχει επανέλθει το σενάριο των πρόωρων εκλογών με το εξής διακύβευμα: ειρήνη με την Τουρκία και συγκυριαρχία που θα φέρει ανάπτυξη ή πόλεμος. Αυτό που πρακτικώς απαιτεί από την Αθήνα η Άγκυρα είναι να της ζητείται ουσιαστικά η άδεια για κάθε ενέργεια και πρωτοβουλία που αναλαμβάνει στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, από την πόντιση του καλωδίου για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδος-Κύπρου Ισραήλ, την δημιουργία θαλάσσιων πάρκων μέχρι τις έρευνες της Chevron για υδρογονάνθρακες νοτίως της Κρήτης. Από την δε Λευκωσία, η Άγκυρα ζητεί την αναγνώριση του ψευδοκράτους ως ισότιμου συνομιλητή. Μάλιστα σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, η Τουρκία εμφανίζεται θετική όσο αφορά την σύγκληση Διεθνούς Διασκέψεως για την Μεσόγειο με την παρουσία και της Κυπριακής Δημοκρατίας υπό τον όρο ότι θα υπάρξει εκπροσώπηση και του ψευδοκράτους. Με την Αθήνα να παραπέμπει τις όποιες αποφάσεις στην Λευκωσία, η οποία αυτό το διάστημα ασκεί και την εξάμηνη προεδρία της ΕΕ. Οι ίδιες πηγές αναφέρουν πάντως ότι υπάρχει θέμα και με την Λιβύη, αλλά εκφράζουν την αισιοδοξία ότι αυτό θα επιλυθεί.
Σε κάθε περίπτωση η Τουρκία φαίνεται ότι δεν έχει υποχωρήσει ούτε βήμα από τις πάγιες θέσεις της και πιέζει για μια συνολική λύση σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο. Παραλλήλως, εξακολουθεί να εγείρει ζήτημα αναγνωρίσεως τουρκικής μειονότητος στην Θράκη με την συνακόλουθη δημιουργία τουρκικών συλλόγων. Σε δηλώσεις του στις αρχές του 2026 και στα τέλη του 2025, ο Φιντάν υπεστήριξε ότι τα ζητήματα της "τουρκικής", όπως την αποκάλεσε, μειονότητας στην Δυτική Θράκη θα πρέπει να εξετάζονται ως μέρος του συνολικού πακέτου των ελληνοτουρκικών διαφορών στο Αιγαίο. Υπενθυμίζεται ότι στις 6 Νοεμβρίου 2025, ο Τούρκος ΥΠΕΞ δέχθηκε στην Άγκυρα μέλη του αυτοαποκαλούμενου "Συμβουλευτικού Συμβουλίου της Τουρκικής Μειονότητας Δυτικής Θράκης", επιβεβαιώνοντας την στήριξη της Άγκυρας στις δράσεις τους.
Κλιμακώνει τις παραβιάσεις λόγω Ισραήλ και SAFE
Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι το τελευταίο διάστημα η Τουρκία έχει κλιμακώσει τις παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου με πλέον πρόσφατο παράδειγμα τις 7 παραβιάσεις του εθνικού εναέριου χώρου και τις 3 παραβάσεις των κανόνων εναέριας κυκλοφορίας (FIR Αθηνών) στο Αιγαίο κατά την είσοδο της φρεγάτας «Κίμων» στα ελληνικά νερά στις 14-15 Ιανουαρίου 2026. Η τουρκική πλευρά είχε ήδη δείξει σημάδια κλιμακώσεως από τα τέλη του 2025. Στις 19 Δεκεμβρίου 2025, καταγράφηκε η πρώτη εμπλοκή (mock dogfight) μεταξύ ελληνικών και οπλισμένων τουρκικών F-16 μετά από σχεδόν τρία χρόνια σχετικής ηρεμίας, στην περιοχή μεταξύ Λήμνου και Λέσβου.
Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, η αιτία της κατακόρυφης αυξήσεως των τουρκικών προκλήσεων είναι ο εκνευρισμός που επικρατεί στην Άγκυρα τόσο όσον αφορά την στενή συμμαχία Ελλάδος-Ισραήλ όσο και για τον αποκλεισμό της από το ευρωπαϊκό πρόγραμμα SAFE, το οποίο η Άγκυρα χρειάζεται για την ανάπτυξη της αμυντικής της βιομηχανίας. Τις προηγούμενες ημέρες ο εκπρόσωπος του κυβερνώντος κόμματος Ομέρ Τσελίκ εξαπέλυσε νέα επίθεση κατά Ελλάδας, Κύπρου και Ευρωπαϊκής Ενώσεως, δηλώνοντας χαρακτηριστικά ότι «από την αρχή, έχουμε πει ότι η αιχμαλωσία της ΕΕ στην Ελλάδα και την Ελληνοκυπριακή Διοίκηση ( Κυπριακή Δημοκρατία) την έχει περιορίσει σε μια πολύ μικρή περιοχή και ότι έχει πάψει να είναι παγκόσμια δύναμη». Και κατήγγειλε ότι «αυτή η έλλειψη οράματος ουσιαστικά ξεκίνησε με την αναχαίτιση της προοπτικής διεύρυνσης προς την Τουρκία. Αλλά ακόμη και πριν από αυτό, προέκυψε από την παρουσίαση των περιθωριακών θέσεων της Ελλάδας και της Ελληνοκυπριακής Διοίκησης ως θέσεων της ίδιας της ΕΕ».
Όσον αφορά το Ισραήλ είναι σαφές ότι η Άγκυρα το θεωρεί νούμερο ένα εχθρό της στην περιοχή. Άλλωστε ο Φιντάν δήλωσε ότι οι ταραχές στο Ιράν υποκινήθηκαν από το Τελ Αβίβ, εκφράζοντας μάλιστα την εκτίμηση ότι το Ισραήλ δεν θα πετύχει το αποτέλεσμα που προσδοκά. Αναφερόμενος στις διαδηλώσεις στο Ιράν, έκανε ειδική αναφορά στη Mossad, την ισραηλινή Υπηρεσία Εξωτερικών Πληροφοριών, υποστηρίζοντας ότι μέσω διαδικτυακών λογαριασμών καλούσε ανοιχτά τον ιρανικό λαό σε εξέγερση.
Σύμφωνα με τον Φιντάν, παρόμοιες εκκλήσεις έχουν ακουστεί και στο παρελθόν, ωστόσο σε περιόδους εξωτερικής απειλής ο ιρανικός λαός έχει δείξει ότι μπορεί να παραμερίσει τις εσωτερικές του διαφορές και να ενωθεί. Όπως ανέφερε, η παρούσα συγκυρία διαφέρει, καθώς δεν υπάρχει πόλεμος, αλλά «γνήσια κοινωνικά προβλήματα» που προκαλούν αντιδράσεις, τις οποίες κατά τον ίδιο το Ισραήλ επιχειρεί να εκμεταλλευτεί. «Αυτό στέλνει ένα πολύ ισχυρό μήνυμα στο καθεστώς και είμαι βέβαιος ότι θα το λάβει υπόψη του», δήλωσε, προσθέτοντας ότι δεν βλέπει να επιβεβαιώνονται οι προσδοκίες του Ισραήλ.
Οραματίζεται το “ισλαμικό ΝΑΤΟ”
Ως απάντηση στην ισραηλινή απειλή, η Τουρκία βρίσκεται ήδη σε τροχιά δημιουργίας ισχυρών συμμαχιών στην περιοχή, οραματιζόμενη την δημιουργία ενός “ισλαμικού ΝΑΤΟ”. Από τα τέλη του 2025 και τις αρχές του 2026, ο όρος «Ισλαμικό ΝΑΤΟ» επανήλθε δυναμικά στο προσκήνιο για να περιγράψει μια νέα, στενότερη αμυντική ευθυγράμμιση μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν. Η Τουρκία έχει εκφράσει έντονο ενδιαφέρον για ένταξη σε αυτόν τον νέο άξονα, με στόχο την δημιουργία ενός τριμερούς μπλοκ ασφαλείας που θα μπορούσε να αλλάξει άρδην τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή. Αυτό που καθιστά σημαντική την εν λόγω συμφωνία είναι ότι περιλαμβάνει ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής (παρόμοια με το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ), όπου μια επίθεση σε μία χώρα θεωρείται επίθεση και στις δύο. Η Σαουδική Αραβία θα προσφέρει οικονομική ισχύ στη συμμαχία, το Πακιστάν την πυρηνική του δυνατότητα, τους βαλλιστικούς πυραύλους και το ανθρώπινο δυναμικό του, ενώ η Τουρκία θα συνεισφέρει στρατιωτική εμπειρία και μια ραγδαία αναπτυσσόμενη αμυντική βιομηχανία, δήλωσε ο Νιχάτ Αλί Οζτζάν, στρατηγικός αναλυτής του think tank TEPAV με έδρα την Άγκυρα.
Μάλιστα το σχέδιο υλοποιήσεως βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο. Σύμφωνα με τον υπουργό Άμυνας του Πακιστάν, Raza Hayat Harraj το Πακιστάν, η Σαουδική Αραβία και η Τουρκία έχουν προετοιμάσει ένα σχέδιο αμυντικής συμφωνίας μετά από σχεδόν ένα χρόνο διαπραγματεύσεων. Όπως διευκρίνισε την περασμένη Τετάρτη η πιθανή συμφωνία μεταξύ των τριών περιφερειακών δυνάμεων είναι ξεχωριστή από την διμερή συμφωνία μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν που ανακοινώθηκε πέρυσι. Για την ολοκλήρωση της συμφωνίας απαιτείται τελική συναίνεση μεταξύ των τριών κρατών, πρόσθεσε, τονίζοντας ότι “το σχέδιο συμφωνίας είναι ήδη στη διάθεση της Τουρκίας. Και οι τρεις χώρες το συζητούν».
(από την «Εστία της Κυριακής»)