Η εισήγηση της ΔΕΗ προς την Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας για μεσοσταθμικές αυξήσεις στα τιμολόγια ηλεκτρικού ρεύματος της τάξης του 27,7% από την 1η Δεκεμβρίου 2007 έχει δυο στόχους. Αφ’ ενός αποβλέπει στην άμεση αύξηση των εσόδων της Επιχείρησης ώστε να σταματήσει περαιτέρω μείωση της κερδοφορίας της, πράγμα που της στερεί πόρους για νέες επενδύσεις αλλά και έχει αρνητικό αντίκτυπο στην μετοχή της. Αφ’ ετέρου, και ίσως και πιο σημαντικό για το ίδιο το μέλλον της ΔΕΗ είναι η ανάγκη όπως τα τιμολόγια της ν’ αντανακλούν το πραγματικό κόστος παραγωγής, αναγνωρίζοντας το θέμα της εναρμόνισης τους ως βασικής συνιστώσας του νέου στρατηγικού της σχεδίου.
Γιατί, μέσα από το στρατηγικό σχέδιο που παρουσίασε πρόσφατα στους θεσμικούς επενδυτές ο επικεφαλής της ΔΕΗ κ. Τάκης Αθανασόπουλος, ανέδειξε το σημερινό χρηματοοικονομικό πρόβλημα που δεν είναι άλλο από το γεγονός ότι το σύνολο των τιμολογίων είναι επιδοτούμενα, με απόκλιση από το μέσο κόστος αγοράς της τάξης του 25%. Σύμφωνα με τη λογική του προέδρου της ΔΕΗ οι χαμηλές τιμές της ΔΕΗ μπορεί να βοηθούν την κυβέρνηση στην κοινωνική της πολιτική όμως δεν βοηθούν την ίδια την Επιχείρηση στα οικονομικά της και κυρίως με τέτοιες τιμές δεν μπορεί να προχωρήσει η αγορά σε απελευθέρωση, δηλαδή στην είσοδο νέων παικτών και την δημιουργία όρων ανταγωνισμού όπως απαιτείται από την αγορά αλλά και από τις κοινοτικές οδηγίες. Με άλλα λόγια είναι καιρός να αντιληφθούμε ότι οι χαμηλές τιμές που επαγγέλλεται ο οιοσδήποτε ανταγωνισμός δεν μπορεί να ισχύσουν στην «προστατευόμενη» ελληνική ηλεκτρική αγορά όπου τα πάντα είναι επιδοτούμενα. Άρα θα πρέπει να αυξηθούν πρώτα οι τιμές πριν αρχίσουν να μειώνονται.
Η ΔΕΗ παράγει πολύ φθηνή κιλοβατώρα (λόγω λιγνίτη) και την πουλάει ακόμη φθηνότερα (κάτω του κόστους) λόγω άσκησης κοινωνικής πολιτικής μέσω τιμολογίων. Αυτό από μόνο του δεν αφήνει κανένα περιθώριο εισόδου νέων επενδυτών και γι’ αυτό μέχρι σήμερα δεν κατασκευάστηκε ούτε μια ιδιωτική μονάδα ηλεκτροπαραγωγής, με εξαίρεση τη μονάδα των ΕΛΠΕ στη Θεσσαλονίκη η οποία και ήτο μία καθαρά πολιτική επιλογή. Και ενώ η αιτία της στρέβλωσης ήταν γνωστή σε όλους, αγνοήθηκε ως να μην υπήρχε και επί χρόνια επενδυτές, πολιτικοί και διοικήσεις αρμοδίων φορέων και εταιρειών αναζητούσαν εναλλακτικούς τρόπους απελευθέρωσης.
Ο στόχος του νέου σχεδίου ανάπτυξης της ΔΕΗ (business plan) είναι πολλαπλός και αποβλέπει τόσο στην ισχυροποίηση της οικονομικής της θέσης μέσω τιμολογίων που ν’ αντανακλούν το κόστος, όσο και στην αλλαγή του ισοζυγίου καυσίμων, απόσυρσης παλαιών χαμηλής απόδοσης μονάδων με νέες, σημαντικές επενδύσεις στον νησιωτικό χώρο και στις ΑΠΕ, πιο αποτελεσματική διοίκηση με την δημιουργία θυγατρικών, και τέλος αξιοποίηση της τεράστιας ακίνητης περιουσίας που διαθέτει η Επιχείρηση. Το ζητούμενο, μέσω της εφαρμογής του επιχειρησιακού της σχεδίου, είναι η μετεξέλιξη της ΔΕΗ σε μια πραγματικά υγιή επιχείρηση, χωρίς επιχορηγήσεις (για την παροχή υπηρεσιών κοινής ωφέλειας) και την προσφορά βελτιωμένων υπηρεσιών προς τους πελάτες της. Το σχέδιο αυτό κυρίως όμως θα την απαλλάξει δια παντός από το βαρίδι του κοινωφελούς χαρακτήρα, που δεν συμβαδίζει με αυτόν μιας μετοχοποιημένης σύγχρονης επιχείρησης. Εξυπακούεται επίσης ότι μέχρι το 2014 θα έχει απολέσει περίπου το 30% του μεριδίου της αγοράς, αφού το υπόλοιπο θα το έχουν καταλάβει νέοι παίκτες που ήδη ετοιμάζονται να εισέλθουν (βλέπε ΕΛΠΕ/Edison, Endessa Hellas, ΤΕΡΝΑ, Enelco).
Εάν κρίνουμε από τις πρόσφατες δηλώσεις εκπροσώπων της κυβέρνησης φαίνεται ότι αυτή έχει κατανοήσει όχι μόνο το οικονομικό πρόβλημα της ΔΕΗ αλλά και ότι είναι αποφασισμένη να δώσει ουσιαστικές λύσεις, εγκρίνοντας έστω μία σταδιακή αύξηση των τιμολογίων αλλά κυρίως αποδεχόμενη το σχέδιο ανάπτυξης της Επιχείρησης. Έτσι η ΔΕΗ μέσα τους επόμενους 12-18 μήνες θα έχει μία μοναδική ευκαιρία, ένα παράθυρο ευκαιρίας όπως λένε οι Αγγλοσάξωνες, (window of opportunity) να μετεξελιχθεί σε μία καθαρή ανταγωνιστική επιχείρηση συμβάλλοντας, και όχι αποτρέποντας, τον ανταγωνισμό (όπως απαιτεί το πνεύμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης) από τον οποίο πλέον δεν θα έχει να φοβηθεί τίποτε. Επιπλέον, θα της δοθεί μία δυνατότητα επέκτασης των δραστηριοτήτων της εκτός Ελλάδος όπου θα μπορέσει ν’ αναπληρώσει μέρος ή όλο ή και μεγαλύτερο του μεριδίου αγοράς που θα έχει απολέσει στην Ελλάδα.
Αυτές είναι ώρες ευθύνης για μία από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις της χώρας, στυλοβάτη επί χρόνια της οικονομίας και βασικό έως σήμερα πυλώνα της ενεργειακής υποδομής της χώρας. Οι χειρισμοί που θα απαιτηθούν από πλευράς κυβέρνησης, διοίκησης και συνδικαλιστών χρειάζονται μελέτη, περίσκεψη, οργάνωση και συντονισμό. Τώρα δεν είναι η ώρα για αντιπαραθέσεις και παράλογες μισθολογικές διεκδικήσεις αφού είναι ηλίου φαεινότερο ότι η ΔΕΗ που θα προκύψει από την διαδικασία της προτεινόμενης μεταμόρφωσης θα είναι απείρως πιο ισχυρή και με σαφώς καλύτερες προοπτικές για το μέλλον. Άρα οι συνδικαλιστικοί φορείς έχουν κάθε συμφέρον να συνεργασθούν με την διοίκηση, να την στηρίξουν και να συμβάλλουν αποτελεσματικά προς την κατεύθυνση της μετεξέλιξης (με εποικοδομητικές προτάσεις και συμμετοχή στις διαδικασίες όπως ακριβώς πράττουν τα αντίστοιχα Ευρωπαϊκά συνδικάτα) αφού οι εργαζόμενοι θα βγουν διπλά κερδισμένοι από την ενδυνάμωση της εταιρείας. Κάθε άλλη επιλογή θα είναι καταστροφική για την ΔΕΗ αφού το παράθυρο ευκαιρίας δεν θα παραμείνει για πάντα ανοικτό.
Όταν αυτό κλείσει, και εάν δεν έχουν πραγματοποιηθεί εν τω μεταξύ οι προτεινόμενες ή άλλες επί βελτίω μεταρρυθμίσεις, η ΔΕΗ θα παύσει να υφίσταται στη σημερινή της μορφή. Και το διάδοχο σχήμα κάθε άλλο παρά κοινωνικό χαρακτήρα θα έχει αφού θα ομιλούμε πλέον περί υποχρεωτικής διάσπασης της Επιχείρησης σε δύο, με την πώληση των φιλέτων μέσω πλειοδοτικού διαγωνισμού. Ας το λάβουν αυτό υπ όψη τους οι εργαζόμενοι – μέτοχοι και οι εκπρόσωποί τους και ας προσέλθουν στο διάλογο με χρήσιμες και εποικοδομητικές προτάσεις.