Ωστόσο, σύμφωνα με τη νέα έκθεση του Lloyd’s Register (LR), οι ελλείψεις σε υποδομές και η αβεβαιότητα στο ρυθμιστικό πλαίσιο εξακολουθούν να αποτελούν τα μεγαλύτερα εμπόδια για τη μαζική υιοθέτηση του υδρογόνου ως ναυτιλιακού καυσίμου.
Η έκθεση «Fuel for Thought: Hydrogen» προσφέρει μια ρεαλιστική αποτίμηση των δυνατοτήτων του υδρογόνου αλλά και των προκλήσεων που συνοδεύουν τη μετάβασή του από θεωρητική λύση σε εμπορικά βιώσιμη επιλογή.
Το υδρογόνο διαθέτει το πλεονέκτημα μηδενικών εκπομπών CO2 κατά τη χρήση του, ιδίως όταν παράγεται μέσω ηλεκτρόλυσης από ανανεώσιμες πηγές.
Παράλληλα, αποτελεί βασικό δομικό στοιχείο για τη δημιουργία συνθετικών καυσίμων, όπως η αμμωνία και η e-μεθανόλη.
Τρόποι παραγωγής
Σημειώνεται ότι το υδρογόνο είναι ένα άχρωμο αέριο, όμως του έχουν αποδοθεί «χρώματα», ανάλογα με τον τρόπο παραγωγής του, εκ των οποίων τα βασικότερα είναι: πράσινο (παράγεται με ηλεκτρόλυση που τροφοδοτείται με ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές), μπλε [παράγεται από ορυκτά καύσιμα, κυρίως μεθάνιο, σε συνδυασμό με τεχνολογίες CCUS (Carbon Capture, Utilization and Storage) για δέσμευση του CO2], γκρι (παράγεται από ορυκτά καύσιμα, με παράλληλες εκπομπές CO2), μαύρο (παράγεται από γαιάνθρακες, απελευθερώνοντας τεράστιες ποσότητες CO & CO2) και ροζ (παράγεται με ηλεκτρόλυση, τροφοδοτούμενη με ηλεκτρική ενέργεια από πυρηνικούς αντιδραστήρες).
Το πρόβλημα ξεκινά από την ίδια την παραγωγή. Σήμερα, λιγότερο από το 1% της παγκόσμιας παραγωγής υδρογόνου θεωρείται χαμηλών εκπομπών, με το μεγαλύτερο μέρος να προέρχεται από φυσικό αέριο ή άνθρακα.
Η κλιμάκωση της πράσινης παραγωγής απαιτεί τεράστιες επενδύσεις σε ηλεκτρολύτες, ανανεώσιμη ενέργεια και συστήματα πιστοποίησης, ώστε να διασφαλίζεται το πραγματικό περιβαλλοντικό όφελος.
Μεγαλύτερη πρόκληση αποτελεί η υποδομή αποθήκευσης και ανεφοδιασμού. Το υδρογόνο έχει τη χαμηλότερη ενεργειακή πυκνότητα κατ’ όγκο από όλα τα υποψήφια καύσιμα της ναυτιλίας.
Η υγροποίησή του απαιτεί θερμοκρασίες -253°C, γεγονός που αυξάνει δραματικά το κόστος και την πολυπλοκότητα των δεξαμενών και των συστημάτων bunkering.
Σύμφωνα με τον Lloyd’s Register, η αποτελεσματική ενεργειακή πυκνότητα του υγρού υδρογόνου αντιστοιχεί μόλις στο 13% εκείνης του heavy fuel oil (HFO).
Στο ρυθμιστικό επίπεδο, η εικόνα παραμένει κατακερματισμένη. Αν και ο IMO και η Ε.Ε. προωθούν φιλόδοξους στόχους απανθρακοποίησης, τα εξειδικευμένα πρότυπα για τη χρήση υδρογόνου ως ναυτιλιακού καυσίμου βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη.
Ο Διεθνής Κώδικας Ασφάλειας για τα πλοία που χρησιμοποιούν αέρια ή άλλα καύσιμα χαμηλής ανάφλεξης (IGF Code) δεν περιλαμβάνει πλήρεις απαιτήσεις για το υδρογόνο, βασιζόμενος σε διαδικασίες εναλλακτικού σχεδιασμού, ενώ οι μεσοπρόθεσμες οδηγίες του IMO αναμένεται να υιοθετηθούν το 2026.
Η ασφάλεια αποτελεί, επίσης, κρίσιμο παράγοντα. Το υδρογόνο είναι εξαιρετικά εύφλεκτο, με ευρύ φάσμα αναφλεξιμότητας και πολύ χαμηλή ενέργεια ανάφλεξης. Οι κίνδυνοι διαρροών, υδρογόνωσης υλικών και κρυογενικών εγκαυμάτων απαιτούν νέα πρότυπα σχεδιασμού.
Συντονισμένη δράση για την επιτυχία
Ο Lloyd’s Register επισημαίνει ότι η επιτυχής υιοθέτηση του υδρογόνου προϋποθέτει όχι μόνο τεχνολογική ωριμότητα (TRL) αλλά και επενδυτική (IRL) και κοινωνική ετοιμότητα (CRL), όπου σήμερα καταγράφονται τα μεγαλύτερα κενά.
Tο ενδιαφέρον πάντως της αγοράς αυξάνεται. Ήδη υπάρχουν περίπου 40 πλοία παγκοσμίως με δυνατότητα χρήσης υδρογόνου, κυρίως φέρι, επιβατηγά, ρυμουλκά και πλοία μικρών αποστάσεων.
Παράλληλα, οι κανονισμοί της Ε.Ε., όπως το FuelEU Maritime και το ETS, δημιουργούν οικονομικά κίνητρα για την υιοθέτηση καυσίμων μηδενικών εκπομπών, ενισχύοντας την επενδυτική στόχευση του υδρογόνου σε συγκεκριμένες εφαρμογές.
Ωστόσο, το συμπέρασμα της έκθεσης είναι σαφές: το υδρογόνο δεν αποτελεί άμεση λύση για το σύνολο της ναυτιλίας, αλλά έναν στρατηγικό πυλώνα της μακροπρόθεσμης μετάβασης.
Η επιτυχία του θα εξαρτηθεί από τον συγχρονισμό πολιτικής, κανονισμών, υποδομών και επενδύσεων.
Χωρίς συντονισμένη δράση σε αυτά τα μέτωπα, η έκθεση υπογραμμίζει ότι το υδρογόνο θα παραμείνει ένα πολλά υποσχόμενο καύσιμο, με περιορισμένη πρακτική εφαρμογή.
(από την εφημερίδα «ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ»)